Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα ανάμεσα στα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα της Ένωσης των τελευταίων δεκαετιών. Με κύριο στόχο τον περιορισμό της Κλιματικής Αλλαγής, επιλέξαμε να καταστήσουμε την Ευρώπη ως την πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο. Η σημερινή πραγματικότητα όμως, επιτάσσει όχι μόνο να μην επαναπαυθούμε, αλλά να πάμε κι ένα βήμα παραπέρα.
Ακόμα και αν πετύχουμε τους κλιματικούς μας στόχους για το 2050, οι επιπτώσεις της Κλιματικής Κρίσης θα συνεχίσουν να εντείνονται για τις επόμενες δεκαετίες. Δεν πρόκειται για θεωρητική πρόβλεψη, καθώς η τάση είναι ήδη ορατή στα υφιστάμενα επιστημονικά δεδομένα.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος υπολογίζει τις οικονομικές ζημιές της Ε.Ε. από κλιματικά και καιρικά φαινόμενα σε περίπου 822 δις € για το διάστημα 1980–2024. Πάνω από 208 δισ. €, δηλαδή περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου, σημειώθηκαν μόλις τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δηλαδή την περίοδο 2021–2024. Πίσω από τα ποσά αυτά, ωστόσο, δεν κρύβεται μια αφηρημένη οικονομική επιβάρυνση. Ένα σημαντικό μέρος τους προέρχεται από ζημιές σε κρίσιμες υποδομές της Ένωσης, όπως δίκτυα ενέργειας, μεταφορών, και ύδρευσης – άρδευσης.
Η Κλιματική Κρίση δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και θέμα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Οι καταστροφικές πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι παρατεταμένοι καύσωνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, δοκιμάζουν καθημερινά την Ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών ολόκληρης της ΕΕ. Άλλωστε, οι κρίσιμες αυτές υποδομές της Ευρώπης δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά ως ένα ενιαίο, διασυνδεδεμένο σύστημα. Μια φυσική καταστροφή σε ένα κράτος μέλος μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την Ένωση. Η προστασία τους δεν αποτελεί αποκλειστικά εθνική ευθύνη, αλλά κοινή ευρωπαϊκή αποστολή.
Γι’ αυτό λοιπόν η Ευρώπη σήμερα χρειάζεται ένα νέο υπόδειγμα δημόσιας πολιτικής. Ένα υπόδειγμα που δεν θα αντιμετωπίζει την Κλιματική Ανθεκτικότητα ως συμπλήρωμα της πράσινης μετάβασης, αλλά ως προϋπόθεση Στρατηγικής Αυτονομίας, ασφάλειας, και ανταγωνιστικότητας της Ένωσης.
Έτσι, αν η προηγούμενη δεκαετία ήταν η δεκαετία της πράσινης μετάβασης, η επόμενη επιβάλλεται να είναι η δεκαετία της Κλιματικής Ανθεκτικότητας. Όπως η αρχή της «Μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (Do No Significant Harm) έβαλε το περιβάλλον στο επίκεντρο κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής, έτσι τώρα οφείλουμε να θεσπίσουμε κι ενσωματώσουμε την Αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού» (Resilience by Design), ώστε η Κλιματική Ανθεκτικότητα να ενσωματώνεται εξαρχής στον σχεδιασμό κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής κι επένδυσης.
Αυτό όμως δεν μπορεί να είναι μια γενική διακήρυξη αρχών. Πρέπει να αποτυπωθεί στον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ σχεδιάζει και χρηματοδοτεί τις πολιτικές της. Γι’ αυτό, η Αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού» πρέπει να εξελιχθεί σε οριζόντια Αρχή του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (MFF), ώστε κάθε ευρώ του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού να επενδύεται σε υπάρχουσες και μελλοντικές κρίσιμες υποδομές που είναι όχι μόνο πράσινες, αλλά ταυτόχρονα ασφαλείς, λειτουργικές και ανθεκτικές απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος.
Η επιλογή μας είναι συγκεκριμένη και καθοριστική για το μέλλον των κρίσιμων υποδομών της Ένωσης. Δεν αντιδρούμε ετεροχρονισμένα στις επιπτώσεις της Κλιματικής Κρίσης, αλλά σχεδιάζουμε μια Ευρώπη που τις αντέχει, θωρακίζοντας σήμερα ό,τι θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
