Εισερχόμεθα στη συζήτηση της με αριθμό 513/4-2-2014 επίκαιρης ερώτησης του Βουλευτή Κυκλάδων του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς κ. Νικολάου Συρμαλένιου προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, σχετικά με την εγκατάσταση μεγάλων αιολικών πάρκων σε νησιά των Κυκλάδων.
Στην επίκαιρη ερώτηση του κυρίου συναδέλφου θα απαντήσει ο Υπουργός κ. Ιωάννης Μανιάτης.
Κύριε συνάδελφε, έχετε δύο λεπτά, για να αναπτύξετε την ερώτησή σας.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΥΡΜΑΛΕΝΙΟΣ: Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Υπουργέ, το Δεκέμβριο του 2013 και λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, εντελώς αιφνιδιαστικά και παρά την κατηγορηματική αντίθεση ήδη από τον Οκτώβριο του 2011 τόσο του Περιφερειακού Συμβουλίου του Νοτίου Αιγαίου όσο και των τεσσάρων Δημοτικών Συμβουλίων της Νάξου, της Πάρου, της Τήνου και της Άνδρου, που επίσης έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο Επικρατείας, εγκρίνατε τους περιβαλλοντικούς όρους για την εγκατάσταση στα παραπάνω νησιά τεσσάρων υπερμεγέθων αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος 218,5 MW συμφερόντων του Ομίλου Κοπελούζου.
Θέλουμε να ξεκαθαρίσουμε ευθύς εξαρχής το εξής: Δεν είμαστε γενικώς και αορίστως κατά των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ιδιαίτερα των ανεμογεννητριών. Γι’ αυτό, άλλωστε, και όταν προσωπικά συμμετείχα παλαιότερα στο Νομαρχιακό Συμβούλιο των Κυκλάδων, είχαμε επεξεργαστεί και είχαμε ομόφωνα καταλήξει σε προδιαγραφές ενταγμένες στα νησιωτικά μεγέθη και στη λογική της βιώσιμης αειφόρου ανάπτυξης, που σέβεται το τοπίο, το περιβάλλον, αλλά και την τουριστική ανάπτυξη.
(Στο σημείο αυτό κτυπάει προειδοποιητικά το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή)
Αντίθετα εσείς, με την έγκριση που δώσατε, προχωράτε σε υπερμεγέθεις εγκαταστάσεις, που καταστρέφουν το περιβάλλον, που, όπως γνωρίζετε, στα νησιά μας αποτελεί το απόλυτο συγκριτικό πλεονέκτημα για την προσέλκυση του τουρισμού. Ταυτόχρονα, η επένδυση αυτή δεν διασφαλίζει κανένα κοινωνικό όφελος –μηδαμινό κοινωνικό όφελος– παρά μόνον τα υπερκέρδη του επιχειρηματία.
Ερωτάσθε, λοιπόν, τα εξής:
Πρώτον, με ποια λογική εγκρίνατε την προώθηση και υλοποίηση ενός τέτοιου επενδυτικού σχεδίου, όταν μάλιστα η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού, καθώς και οι τοπικοί φορείς, είναι σε πλήρη αντίθεση με το συγκεκριμένο έργο;
(Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή)
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε.
Δεύτερον, πώς αποφασίζετε και εγκρίνετε το συγκεκριμένο έργο, με το οποίο θα εξυπηρετηθεί ουσιαστικά ένας ιδιωτικός επενδυτικός όμιλος, ενώ το όφελος των τοπικών κοινωνιών προβλέπεται να είναι αμελητέο;
Τρίτον, σε ποια προοπτική βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να βασιστεί ένα τέτοιο επενδυτικό σχέδιο, αφού η κατασκευή και η λειτουργία τόσο των αιολικών σταθμών όσο και των συνοδών έργων θα επιφέρουν ανεπανόρθωτες καταστροφές και αλλοιώσεις στο περιβάλλον και στο τοπίο, με αποτέλεσμα την οριστική υπονόμευση της προοπτικής ισόρροπης ανάπτυξης των νησιών;
Ευχαριστώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Ορίστε, κύριε Υπουργέ, έχετε το λόγο για τρία λεπτά.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΗΣ (Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής): Κύριε συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον να συμφωνήσουμε σε ορισμένες βασικές αρχές. Η πρώτη βασική αρχή είναι ότι -και χαίρομαι που συμφωνούμε- οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν για τη χώρα το μεγαλύτερο ενεργειακό κοίτασμα που πρέπει να αξιοποιηθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό.
Να σημειώσουμε εδώ ότι επειδή ακριβώς οι ανεμογεννήτριες και τα αιολικά πάρκα αποτελούν βασική συνιστώσα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, το γεγονός ότι μέχρι σήμερα έχουμε μόνο 20% συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας, ενώ έχουμε δεσμευθεί να φτάσουμε στο 40%, δείχνει ότι έχουμε μπροστά μας κι άλλο δρόμο. Και νομίζω ότι σε αυτή την κατεύθυνση συμφωνούν και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι τοπικές κοινωνίες και η χώρα και εσείς ο ίδιος και όλοι μαζί.
Δεύτερη παρατήρηση: Συμφωνούμε ότι το αιολικό δυναμικό των νησιών του Αιγαίου, είτε είναι Κυκλάδες, είτε είναι Δωδεκάνησα, είτε είναι άλλες περιοχές, είναι το εξαιρετικά ενδιαφέρον δυναμικό. Άρα οφείλουμε ως χώρα, ως εθνική οικονομία, να αξιοποιήσουμε απολύτως, πάντα με σεβασμό στο περιβάλλον, το αιολικό δυναμικό του Αιγαίου.
Τρίτη παρατήρηση: Πρέπει να αποφύγουμε πάση θυσία τη συνέχιση της απαράδεκτης κατάστασης, λόγω της μη ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών, να πληρώνουμε κάθε χρόνο για τις ρυπογόνες μονάδες που παρέχουν ρεύμα στις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη και καίνε μαζούτ και πετρέλαιο. Η δαπάνη της εθνικής οικονομίας και του Έλληνα πολίτη είναι πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ το χρόνο.
Άρα, οποιαδήποτε δράση ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών της χώρας με την ηπειρωτική χώρα, είναι μια πράσινη δράση, μια αειφόρος και βιώσιμη δράση, την οποία όλοι θέλουμε.
Τώρα επειδή στην ερώτηση κατατίθενται ορισμένες απόψεις που έχουν να κάνουν με το κατά πόσον η συγκεκριμένη επένδυση ή άλλες επενδύσεις προστατεύουν το περιβάλλον, είναι συμβατές με τη φέρουσα ικανότητα, συμβαδίζουν με το εθνικό χωροταξικό κ.ο.κ., εγώ θα καταθέσω, με την ολοκλήρωση της τοποθέτησής μου, τέσσερις εισηγήσεις από τις τέσσερις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου που μου εισηγήθηκαν να υπογράψω την έγκριση περιβαλλοντικών όρων. Θα αναφέρω για τα Πρακτικά αποσπάσματα από κάθε μια.
Πρώτον: Διεύθυνση Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού, Τμήμα Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος. «Σε κάποιες από τις πιο πάνω περιοχές, η Υπηρεσία μας γνωμοδότησε αρνητικά και πιο συγκεκριμένα σε δύο από τους αιτούμενους κλάδους των Αιολικών Πάρκων στον κεντρικό ορεινό όγκο της νήσου Άνδρου, με βάση τα στοιχεία που περιλαμβάνονταν στην Ορνιθολογική Μελέτη που συνόδευε τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου.
Σε άλλες περιοχές τοποθέτησης ανεμογεννητριών, πιο συγκεκριμένα στη νήσο Νάξο, ζητήσαμε να περιληφθούν στην Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων συγκεκριμένοι όροι αποφυγής πρόσκρουσης ορνιθοπανίδας, σε καιρό λειτουργίας, με την τοποθέτηση συσκευών εντοπισμού πτηνών (Radars), έτσι ώστε να απομακρύνονται τα πτηνά και όταν χρειάζεται να υπάρχει προσωρινή διακοπή της λειτουργίας των ανεμογεννητριών.
Σε κάθε περίπτωση η Υπηρεσία μας, η Υπηρεσία Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, αντιμετώπισε τα αιτήματα εγκατάστασης ανεμογεννητριών για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα τέσσερα νησιά των Κυκλάδων, με σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος και ειδικότερα της ορνιθοπανίδας, με τα εργαλεία που διαθέτει, καθώς και με βάση την αρχή της πρόληψης και της προφύλαξης βάσει των οποίων αν δεν υπάρχει επαρκής γνώση επιλέγεται η «μηδενική» λύση, δηλαδή η μη κατασκευή του έργου.»
Κύριε Πρόεδρε, στη δευτερολογία μου θα αναφερθώ στις γνωμοδοτήσεις των άλλων τριών συναρμόδιων Υπηρεσιών.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Κύριε συνάδελφε, έχετε το λόγο.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΥΡΜΑΛΕΝΙΟΣ: Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Υπουργέ, είναι φανερό ότι προφανώς συμφωνούμε στην αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Οι όροι, όμως, με τους οποίους εγκρίνατε αυτά τα τέσσερα Αιολικά Πάρκα, είναι όροι που λέτε και εσείς καθαρά ότι προέρχονται από τις Υπηρεσίες του Υπουργείου, ενώ έχουν τελείως αντίθετη άποψη οι Υπηρεσίες της Περιφέρειας -συγκεκριμένα η Υπηρεσία Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου- διότι αυτοί οι όροι δεν συνάδουν με το θεσμοθετημένο πλαίσιο του χωροταξικού σχεδιασμού των ΑΠΕ της Κοινής Υπουργικής Απόφασης του 2008 και υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη δυναμικότητα, τις αποστάσεις από τους οικισμούς, τη χωροθέτησή τους σε περιοχές Natura και τα συνοδά έργα τα οδικά, τα οποία δημιουργούν πρόβλημα στο περιβάλλον.
Επίσης, θέλω να πω ότι εδώ υπάρχει ένα ζήτημα, το οποίο θίξατε, για τη διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική χώρα. Προφανώς και είμαστε υπέρ της διασύνδεσης των Κυκλάδων και όλων των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο. Υπάρχει, όμως, ένα μείζον ζήτημα. Βρίσκεται σε εξέλιξη η πρώτη φάση αυτού του έργου διασύνδεσης με τα νησιά Άνδρο, Τήνο, Σύρο, Μύκονο που θα έχει συνολικό προϋπολογισμό 240 εκατομμύρια ευρώ και θα χρηματοδοτηθεί κατά 50% από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα Επενδύσεων και κατά 30% από το ΕΣΠΑ.
Υπάρχει ένα ερώτημα: Μήπως η χρηματοδότηση αυτή από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα και από το ΕΣΠΑ θα απαλλάξει τους ιδιώτες επενδυτές από τη συμβατική υποχρέωσή τους βάσει της έγκρισης που είχαν πάρει από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας το 2010 να χρηματοδοτήσουν αυτοί την υποθαλάσσια διασύνδεση;
Διότι αυτό είχαν συμφωνήσει όταν έκαναν την αίτηση. Και μετά υπήρξε η έγκριση, τουλάχιστον από τη ΡΑΕ.
Εν πάση περιπτώσει, αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι όροι τους οποίους εγκρίνατε, είναι όροι που δεν συνάδουν με το τοπίο και το περιβάλλον των Κυκλάδων, δεν συνάδουν, δηλαδή, με τη βιώσιμη αειφόρο ανάπτυξη, όπως λέτε. Και, βεβαίως, ο στόχος είναι να φτάσουμε το 40% παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τις ΑΠΕ, αλλά δεν μπορούμε σωρευτικά, χωρίς να εξετάσουμε τα κριτήρια και τους όρους σε κάθε περιοχή και χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, να εγκρίνουμε τέτοιους περιβαλλοντικούς όρους.
Ήδη πολλοί δήμοι των Κυκλάδων εκπονούν με τα swap και με άλλα χωροταξικά σχέδια τους δικούς τους όρους, βάσει των οποίων προβλέπεται και η χωροθέτηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις συγκεκριμένες περιοχές, με βάση βέβαια και τη διαβούλευση που γίνεται και τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας.
Γι’ αυτό νομίζουμε ότι αυτά τα τέσσερα αιολικά πάρκα, τα οποία εγκρίνατε, είναι έξω από αυτές τις προδιαγραφές, δεν γίνονται αποδεκτά από τις τοπικές κοινωνίες και τον μόνο που θα ωφελήσουν είναι τον Όμιλο Κοπελούζου ή όποιους άλλους επενδυτές χωρίς ουσιαστικό κοινωνικό όφελος.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Χρήστος Μαρκογιαννάκης): Ευχαριστούμε, κύριε συνάδελφε.
Το λόγο έχει ο Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κ. Ιωάννης Μανιάτης για τρία λεπτά.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΗΣ (Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής): Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, συνεχίζω με την κατάθεση των γνωμοδοτήσεων των αρμόδιων, των θεσμοθετημένων φορέων, που είναι οι Υπηρεσίες. Εγώ πάντα σέβομαι τους δημοσίους λειτουργούς, από τους οποίους ζητάμε την επιστημονική τους γνώση.
Η Γενική Γραμματεία Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος -Διεύθυνση Χωροταξίας, στην εισήγησή της μας λέει τα ακόλουθα: «Ειδικότερα η γνωμοδότηση της Υπηρεσίας μας βασίστηκε και στις κατευθύνσεις του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας…» -αναφέρεται στο νόμο του 2008 που είπατε εσείς- «…όπου προσδιορίζονται πολιτικές χωροθέτησης έργων ΑΠΕ ανά κατηγορία δραστηριότητας και κατηγορία χώρου».
Συνεχίζει: «Από τα στοιχεία των μελετών που μας κατατέθηκαν διαπιστώθηκε ότι πληρούνται τα παραπάνω κριτήρια και ειδικότερα εκείνα του μέγιστου ποσοστού κάλυψης εδαφών από ανεμογεννήτριες, της μη χωροθέτησης σε περιοχές αποκλεισμού και ζωνών ασυμβατότητας, των αποστάσεων από γειτνιάζουσες χρήσεις γης, δραστηριότητες και δίκτυα τεχνικής υποδομής και της ένταξης του αιολικού πάρκου στο τοπίο».
Η Ειδική Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Υπουργείου, της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, απευθυνόμενη προς τον Υπουργό λέει τα ακόλουθα: «Εκτός από το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου το οποίο γνωμοδότησε αρνητικά κατά πλειοψηφία, όλες οι συναρμόδιες υπηρεσίες γνωμοδότησαν θετικά, ορισμένες δε υπό όρους».
Έχει και τις γνωμοδοτήσεις.
«Τέλος, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο γνωμοδότησε θετικά για το έργο με την προϋπόθεση να μην αδειοδοτηθεί η ανεμογεννήτρια 6 του Αιολικού Πάρκου «Φωλιά» στη νήσο Τήνο. Λόγω των παραπάνω προϋποθέσεων η τελική ισχύς του έργου είναι 218,5 MW από 322 MW, που ήταν η αρχικά προτεινόμενη ισχύς.
Αφού τηρήθηκε η προβλεπόμενη από τη νομοθεσία διαδικασία της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, εκδόθηκε η με αριθμό 172568/23.12.2013 απόφαση του Υπουργού ΠΕΚΑ.
Με την πιστή τήρηση των όρων και περιορισμών που τέθηκαν με την παραπάνω Κοινή Υπουργική Απόφαση, η Υπηρεσία μας εκτιμά ότι προστατεύεται επαρκώς το φυσικό αστικό, ανθρωπογενές και πολιτισμικό περιβάλλον της περιοχής. Άλλωστε, το εγκεκριμένο έργο είναι κατά πολύ μικρότερο σε ισχύ απ’ ό,τι αυτό του αρχικού σχεδιασμού, οπότε και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον μικρότερου μεγέθους. Η Κοινή Υπουργική Απόφαση, επίσης, έθεσε όρους και περιορισμούς με στόχο κατά το δυνατόν μικρότερες επιπτώσεις στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον».
(Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Υπουργού)
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε.
Τέλος, κύριε συνάδελφε, από τη Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής η αντίστοιχη εισήγηση που ήρθε στη διάθεσή μου, λέει τα ακόλουθα: «Επομένως, η εγκατάσταση των έργων αυτών δεν γίνεται ούτε άκριτα, ούτε με έλλειψη περιβαλλοντικής ευαισθησίας και συνείδησης. Στόχος είναι η ενεργειακή αναβάθμιση της χώρας, που θα προσδώσει νέες αναπτυξιακές δυνατότητες σε πολλά πεδία δραστηριότητας, παράλληλα με τη διατήρηση της φυσιογνωμίας και την προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.
Οι επενδύσεις σε έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας έχουν πολύ σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη κυρίως λόγω της μείωσης των εκπομπών ρύπων στην ατμόσφαιρα, ενώ συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της οικονομίας και συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος εξάντλησης των ορυκτών πόρων καθώς και στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας.»
Θα καταθέσω για τα Πρακτικά τις γνωμοδοτήσεις των τεσσάρων Υπηρεσιών. Παρακαλώ, να τα πάρει και ο κύριος συνάδελφος.
(Στο σημείο αυτό ο Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κ. Ιωάννης Μανιάτης καταθέτει για τα Πρακτικά τα προαναφερθέντα έγγραφα, τα οποία βρίσκονται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής)
Ευχαριστώ πολύ.