Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι,
Με ιδιαίτερη χαρά απευθύνω κάποιες σκέψεις στο 9ο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων στα ιστορικά κτίρια του ΕΜΠ στην Αθήνα, σε ένα Συνέδριο που έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την Ευρώπη και για την Ελλάδα.
Με την ευκαιρία επιτρέψτε μου να συγχαρώ τον Πρύτανη του ΕΜΠ Καθηγητή Γιάννη Χατζηγεωργίου για την εξαιρετική δουλειά που έχει κάνει στην προστασία, την αισθητική αναβάθμιση και την αρχιτεκτονική ανάδειξη των ιστορικών κτηρίων του ΕΜΠ.
Η διαχείριση των αποβλήτων δεν μπορεί πλέον σήμερα να αντιμετωπίζεται ως τεχνικό, ή στενά περιβαλλοντικό θέμα.
Δυστυχώς η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και η χώρα μας, για πολλά χρόνια αντιμετώπισαν την διαχείριση αποβλήτων, αντίστοιχα με άλλους τομείς όπως τις πρώτες ύλες, την ενέργεια, και την μεταποίηση, σχεδόν μονοσήμαντα.
Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα απέτυχαν ταυτόχρονα και στην επίτευξη του κύριου στόχο τους. Για παράδειγμα, το 2023, το ποσοστό κυκλικής χρήσης υλικών ήταν 11,8%, δηλαδή αυξημένο κατά μόλις 1,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2010.
Εξάλλου, στην πρόσφατη ευρωπαϊκή Πράξη για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες, έχει τεθεί ως στόχος η επεξεργασία και μεταποίηση εντός της ΕΕ να είναι πάνω από 40%, η δε ανακύκλωση πάνω από 25% μέχρι το 2030. Πολύ φιλόδοξοι στόχοι που μακάρι να τους πετύχουμε.
Σήμερα, που όλοι πλέον αναγνωρίζουν ότι η κυκλική οικονομία δεν είναι ένα περιβαλλοντικό σύνθημα, αλλά ζήτημα γεωπολιτικής ασφάλειας, κοινωνικής συνοχής, βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και κλιματικής ανθεκτικότητας, πρέπει επιτέλους να δράσουμε. Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με ένα μοντέλο «παράγω ελάχιστα – καταναλώνω πολλά περισσότερα– απορρίπτω σχεδόν τα πάντα».
Πρέπει να περάσουμε από την οικονομία της σπατάλης, στην οικονομία της αξίας. Ξέρουμε ότι τα απόβλητα, με τις κατάλληλες πολιτικές, μπορούν να δημιουργήσουν ένα σημαντικό οικονομικό οικοσύστημα, ενταγμένο στο ευρύτερο οικοσύστημα της παραγωγής, μεταποίησης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης.
Είναι αδιανόητο να μας απασχολεί το παγκόσμιο ζήτημα της αειφορίας και να εθελοτυφλούμε εισάγοντας κάθε προϊόν που συνεπάγεται εξορύξεις και επεξεργασία από περιβαλλοντικά αμφίβολες δραστηριότητες του εξωτερικού. Χρειαζόμαστε μια νέα στρατηγική, που θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα που πλήττουν τους ευρωπαϊκούς εξορυκτικούς και μεταποιητικούς κλάδους, όπως το υψηλό κόστος ενέργειας, η μειωμένη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, η γραφειοκρατία και οι κακές σχέσεις με τις τοπικές κοινωνίες.
Απαιτείται να αλλάξουμε το καταναλωτικό πρότυπο των ευρωπαϊκών κοινωνιών, προτάσσοντας την επισκευή και επαναχρησιμοποίηση συσκευών.
Τέλος, χρειάζεται να ανατάξουμε τους τομείς της επαναχρησιμοποίησης των υλικών και της ανακύκλωσής τους. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, οι τεχνολογίες είναι ήδη διαθέσιμες.
Προφανώς βέβαια, δεν αρκεί να έχουμε στόχους και στρατηγικές. Χρειαζόμαστε εφαρμογή. Χρειαζόμαστε επενδύσεις σε υποδομές, σύγχρονα συστήματα συλλογής και ανακύκλωσης, πρόληψη και επαναχρησιμοποίηση, ψηφιακά εργαλεία και ισχυρά κίνητρα για την πραγματική αλλαγή του παραγωγικού και καταναλωτικού μοντέλου.
Και πάνω απ’ όλα, χρειαζόμαστε μακροπρόθεσμη στρατηγική και ισχυρή πολιτική βούληση από το κεντρικό κράτος, στοιχεία που μας έλλειψαν τα τελευταία χρόνια.
Μόνο έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας, που θα επιτρέψει στην επιστήμη, την αυτοδιοίκηση, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία, να κινηθούν στην ίδια κατεύθυνση.
Είμαι πεισμένος ότι η Κυκλική Οικονομία μπορεί να γίνει ένα από τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης και μια σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα, να δημιουργήσει νέες επενδύσεις, νέες τεχνολογίες και ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Θέλω να συγχαρώ θερμά την Ελληνική Εταιρεία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, τον Προέδρο της και φίλο Γιώργο Ηλιόπουλο, καθώς και την επιστημονική της Επιτροπή για τις προσπάθειές τους να μετατρέψουμε τη γνώση σε πολιτική,
την πολιτική σε εφαρμογή και τελικά τα απόβλητα σε πόρους και αξία.
Αυτό είναι το στοίχημα της κυκλικής οικονομίας. Και αυτό είναι το στοίχημα της Ευρώπης για την επόμενη δεκαετία.
Εύχομαι κάθε επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου.