Στο 30ο Εθνικό Συνέδριο του ΙΕΝΕ «Ενέργεια και Ανάπτυξη 2026» (03-04.11.2026)

Αγαπητοί φίλοι,

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση απευθύνομαι στο 30ο Εθνικό Συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη».

Τα τελευταία 30 χρόνια αυτό το Συνέδριο αποτελεί το κορυφαίο επί ελληνικού εδάφους φόρουμ ανάλυσης και συζήτησης των προκλήσεων στον τομέα ενέργειας – και όχι μόνο -, αλλά και επεξεργασίας και σύνθεσης των πιθανών απαντήσεων σε αυτές.

Κατάφερε να φέρει, αλλά και να διατηρήσει όλα αυτά τα χρόνια, στο ίδιο τραπέζι την επιστημονική κοινότητα, τους κοινωνικούς, παραγωγικούς και οικονομικούς Φορείς, καθώς και στους θεσμοθετημένους Φορείς της Πολιτείας, με αντικειμενικότητα και αξιοπιστία.

Πραγματικά αξίζουν συγχαρητήρια στους διοργανωτές και ιδιαίτερα στον Πρόεδρο του ΙΕΝΕ και αγαπητό φίλο Κωστή Σταμπολή για τη συμβολή του Συνεδρίου και του ΙΕΝΕ στις ενεργειακές εξελίξεις σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο, στην ευρύτερη περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης.

Σήμερα, βρισκόμαστε σε ένα ιστορικό σημείο καμπής. Η βασίλισσα γεωγραφία, η σημασία της οποίας θεωρούνταν εδώ και καιρό ότι είχε υποχωρήσει λόγω της τεχνολογίας και της παγκοσμιοποίησης, αναδύεται εκ νέου ως καθοριστικός παράγοντας ισχύος.

Οι θαλάσσιες δίοδοι, οι ενεργειακές οδοί και οι κρίσιμες πρώτες ύλες διαμορφώνουν και πάλι άμεσα την οικονομία, την ασφάλεια και την καθημερινή ζωή των πολιτών.

Οι αναταραχές στο Στενό του Ορμούζ καταδεικνύουν πόσο ευάλωτες παραμένουν οι αλυσίδες εφοδιασμού και πόσο γρήγορα μια περιφερειακή κρίση μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο πρόβλημα.

Στο βραχυπρόθεσμο διάστημα, παρότι σήμερα δεν υπάρχει άμεση κρίση ασφάλειας εφοδιασμού σε φ.α., χάρη στην διαφοροποίηση, στη χαμηλότερη ζήτηση και στις αυξημένες υποδομές LNG, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε πρόβλημα υψηλών τιμών, λόγω των χαμηλών επιπέδων αποθήκευσης και της μεταβλητότητας στη διαθεσιμότητα LNG, σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική παγκόσμια αγορά. Οι δε καιρικές συνθήκες προσθέτουν βραχυπρόθεσμη αβεβαιότητα.

Στο πετρέλαιο η κατάσταση είναι κρίσιμη στον επερχόμενο χειμώνα, τόσο στην τροφοδοσία της αγοράς διύλισης, όσο και στις τιμές. Απαιτείται συντονισμένη δράση μέσω του ΙΕΑ και της ΕΕ – και όχι μονομερείς ενέργειες -, στενή εποπτεία της αγοράς και υλοποίηση των δεσμεύσεων απελευθέρωσης αποθεμάτων, αν όχι και υπέρβασή τους, με προτεραιότητα στο ντίζελ.

Μακροπρόθεσμα, οι βασικές ενεργειακές προκλήσεις της οικονομικότητας, της αειφορίας και της ασφάλειας εφοδιασμού, για την Ελλάδα και την Ευρώπη, παραμένουν δυστυχώς ως τις μέρες μας χωρίς απάντηση. Οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν, είτε επιδείνωσαν το πρόβλημα, όπως στη περίπτωση της ανταγωνιστικότητας, είτε βελτίωσαν οριακά την κατάσταση, με κυριότερο παράδειγμα τον επισφαλή και εξαιρετικά κοστοβόρο ενεργειακό εφοδιασμό μας.

Αυτά που άλλαξαν βίαια στις μέρες μας, και καθιστούν το έργο μας πιο δύσκολο, είναι όλα όσα κάποιοι θεωρούσαν δεδομένα. Η ασφάλεια της Ευρώπης είχε «ανατεθεί» στις ΗΠΑ, μέσω του ΝΑΤΟ, ο ενεργειακός εφοδιασμός στη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου, αφού το 2023, η εξωτερική εξάρτηση της ΕΕ από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο ανήλθε σε 90% και 95% αντίστοιχα και η βιομηχανική παραγωγή και οι τεχνολογίες της πράσινης μετάβασης στη Κίνα, καθώς χάσαμε ταχύτατα το αρχικό μας τεχνολογικό προβάδισμα σε ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά και μπαταρίες.

Η γεωγραφία, η γεωπολιτική και οι οικονομικοί και πολιτικοί διεθνείς ανταγωνισμοί, σε συνδυασμό με την αποβιομηχάνιση και το υψηλό κόστος ζωής στην ΕΕ και την Ελλάδα, μας υποχρεώνουν σήμερα να δράσουμε άμεσα.

Η επόμενη ημέρα των πολέμων στο Ιράν και την Ουκρανία πρέπει να μας βρει ανθεκτικότερους με μειωμένη εξάρτηση από τρίτους προμηθευτές και όπου αυτό δεν είναι εφικτό, τουλάχιστον με περισσότερες εναλλακτικές επιλογές και διαδρομές προμήθειας.

Κοιτώντας προς τα πίσω, αισθάνομαι δικαιωμένος, καθώς σημαντικό μέρος της λύσης των σημερινών προβλημάτων μας στην Ελλάδα είχε σχεδιαστεί και αρχίσει να υλοποιείται ήδη την περίοδο 2010-2014. Διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων, με τον Κάθετο Διάδρομο σημαντικότερο στοιχείο της, αξιοποίηση εγχώριων πηγών ενέργειας με την προώθηση των ΑΠΕ και του προγράμματος έρευνας υδρογονανθράκων, εξοικονόμηση ενέργειας, με την υλοποίηση του πρώτου – και επιτυχημένου- Εξοικονομώ κατ’ Οίκον.

Η Ελλάδα δεν έχει άλλη επιλογή παρά να επιταχύνει σε αυτή την κατεύθυνση. Ιδίως στους τομείς που έμεινε δραματικά πίσω, όπως οι έρευνες υδρογονανθράκων, η αποθήκευση ενέργειας, η διαχείριση της ζήτησης και η υλοποίηση κρίσιμων ηλεκτρικών διασυνδέσεων, όπως ο GSI και ο GREGY. Ταυτόχρονα όμως, οι κυβερνώντες οφείλουν να θυμούνται ότι όλα αυτά είναι ανάλωση πολιτικού κεφαλαίου και στρατηγικής που υιοθετήθηκε πριν περίπου 15 χρόνια.

Η Ελλάδα χρειάζεται ένα φιλόδοξο προοδευτικό σχέδιο της επόμενης δεκαετίας, ώστε να περάσει από την εισαγωγή και διαμετακόμιση, στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών «Made in Greece» για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και την άμυνα, όπου ο τομέας ενέργειας έχει κεντρικό ρόλο.

Να διαμορφώσει ένα σύγχρονο εθνικό δόγμα στρατηγικής αυτονομίας, σε αντιστοιχία με το ευρωπαϊκό, αξιοποιώντας τη γεωγραφία της, τις πρώτες ύλες και τους ανθρώπους της ως πλεονεκτήματα και αντιμετωπίζοντας τη δημογραφική συρρίκνωση, τη στεγαστική κρίση και την επικέντρωση σε τομείς χαμηλής παραγωγικότητας, ως ζητήματα εθνικής επιβίωσης.

Για παράδειγμα η εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια μπορεί να γίνει παραγωγική στρατηγική, πέρα από αποσπασματικές επιδοτήσεις, δημιουργώντας ένα οικοσύστημα ανακαίνισης του κτιριακού αποθέματος. Αυτή η στόχευση πρέπει να διαπερνά οριζόντια, όλα τα εθνικά Προγράμματα που υλοποιούν ευρωπαϊκές στρατηγικές, όπως οι πλέον πρόσφατες της ενεργειακής απεξάρτησης, του εξηλεκτρισμού της οικονομίας και της διασφάλισης κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών.

Τελικά, οι φορείς και τα πρόσωπα της πολιτικής, της επιστήμης, των κοινωνικών Θεσμών και της επιχειρηματικότητας καλούμαστε να αναπτύξουμε, να υιοθετήσουμε και να υλοποιήσουμε ένα Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που θα στηρίζεται στην ασφάλεια, την αυτονομία, την κοινωνική συνοχή και τη δίκαιη μετάβαση.

Με αυτές τις σκέψεις και τη σιγουριά ότι και σε αυτό το Συνέδριο θα συνεχίσετε να παράγετε λύσεις για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, όπως γίνεται τα τελευταία 30 χρόνια, θα ήθελα να σας ευχηθώ καλή επιτυχία στις εργασίες σας.

Ευχαριστώ