“Η Ενεργειακή Πολιτική της Πολιτείας και η Ανάπτυξη των Κατασκευών”
Κυρίες και Κύριοι,
Το γεγονός ότι σήμερα η ενέργεια με το περιβάλλον και η μεταξύ τους σχέση είναι κυρίαρχα ζητήματα στην ατζέντα του δημόσιου διάλογου, είναι από μόνο του μια μεγάλη κατάκτηση.
Ο πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, από την πρώτη κιόλας στιγμή, έθεσε την «Πράσινη Ανάπτυξη» στην κορυφή της αναπτυξιακής ατζέντας της κυβέρνησης. Κεντρικοί άξονες αυτής της πολιτικής είναι η αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, η αειφόρος χρήση και εξοικονόμηση φυσικών πόρων, η εισαγωγή σύγχρονων, έξυπνων, καινοτομικών προϊόντων και μεθοδολογιών, η δημιουργία νέων πράσινων θέσεων εργασίας, καθώς και η αναδιάρθρωση των παραγωγικών δομών, ώστε να εξυπηρετούν τα παραπάνω. Κοινός παρονομαστής όλων, η ποιότητα παντού.
Με καθυστέρηση σχεδόν δύο δεκαετιών στη χώρα μας, είμαστε υποχρεωμένοι σήμερα να θέσουμε τις αναπτυξιακές μας προτεραιότητες κάτω από την ομπρέλα της βιωσιμότητας. Και αυτό δεν αφορά μόνο την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Αφορά κάτι πολύ ευρύτερο καθώς η κρίση στην οποία βρισκόμαστε είναι στην πραγματικότητα μια πρωτοφανής κρίση σπατάλης. Σπατάλη φυσικών πόρων, σπατάλη οικονομικών πόρων, σπατάλη ανθρώπινου δυναμικού. Τι χρειαζόμαστε λοιπόν; Συμμάζεμα και εξοικονόμηση.
Το καλύτερο μέλλον δεν είναι ο επόμενος σταθμός σε ένα προκαθορισμένο δρομολόγιο. Είναι ένας διεκδικήσιμος στόχος που απαιτεί ολοκληρωμένες πολιτικές, συμμαχίες, ρήξεις με νοοτροπίες.
Χρειάζεται λοιπόν μια νέα ισορροπία, κάνοντας ορισμένες βασικές παραδοχές με βάση την αποκτημένη εμπειρία. Ο σεβασμός στην αυτονομία του υποκειμένου δεν μπορεί να ακυρώνει τον κοινωνικό έλεγχο. Οι κοινωνικές σχέσεις πρέπει να διέπονται από μια δεοντολογία. Η υπόσχεση της αέναης ευφορίας είναι ένας μύθος. Τίποτα δεν είναι δωρεάν. Πάντα θα υπάρχει λογαριασμός και θα πρέπει να πληρωθεί. Και η παγκόσμια ιστορία διδάσκει ότι πιο ακριβά απ’ όλους, πληρώνουν οι οικονομικά ασθενέστεροι.
Είναι προφανές ότι μέχρι χθες, η δυνατότητα ανενόχλητου και αλόγιστου δανεισμού συντηρούσε την ψευδαίσθηση ότι το κόστος της αυξανόμενης συλλογικής ευημερίας δεν το επωμιζόταν κανείς και ανέβαλλε κάθε συζήτηση για ποιότητα και αξίες. Αν κάποιος ζητούσε περισσότερα, τι πιο εύκολο από το να του δώσουμε κάτι παραπάνω από τα δανεικά. Εκτός από τα χρήματα, επιπλέον είμαστε από τις χώρες με τη μεγαλύτερη ποσοτική και ποιοτική σπατάλη γης. Το ίδιο και σε ότι αφορά τη σπατάλη ενέργειας.
Αλλά τώρα που οι πόροι μας λείπουν, θα πρέπει όλοι να μάθουμε να ζούμε με ορθή κατανομή, με εξοικονόμηση, με ποιότητα, με γνώμονα αξίες που όλοι μπορούμε να συμμερισθούμε. Με αυτή την έννοια λοιπόν, η έξυπνη πράσινη ανάπτυξη δεν είναι απλά μια πράσινη πινελιά σε ένα γκρίζο πίνακα. Αντίθετα, είναι ένα άλλο μοντέλο ανάπτυξης, που διαπερνά οριζόντια και διατομεακά όλες τις εκφάνσεις της ατομικής και συλλογικής ζωής μας.
Ένα μοντέλο που δεν θα είναι σπάταλο και καταναλωτικό αλλά θα παράγει, θα καινοτομεί, θα στηρίζεται στη γνώση και θα υπηρετεί τη βιωσιμότητα. Τη σπατάλη του άναρχου, του απρογραμμάτιστου και του αεριτζίδικου, έρχεται να αντικαταστήσει ο εξορθολογισμός με βάση την ποιότητα, ώστε όχι μόνο να ανταποκριθούμε στις περιβαλλοντικές προκλήσεις αλλά και να επανεκκινήσουμε την οικονομία μας πάνω σε νέες βάσεις που θα αποδίδουν υψηλές προστιθέμενες αξίες.
Η ομιλία μου λοιπόν σήμερα υπηρετεί ένα διπλό στόχο. Από τη μια, να σας παρουσιάσω το σχέδιο της ενεργειακής μας πολιτικής που περιλαμβάνει μια σειρά δράσεων και πρωτοβουλιών που αφορούν στον κλάδο των κατασκευών. Από την άλλη, να σας κάνω σαφές με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, ότι εσείς, η ευρύτερη κοινότητα του μελετητικού και κατασκευαστικού κλάδου, που διαχρονικά έχει παίξει το ρόλο της ατμομηχανής της εθνικής οικονομίας , θα είστε ο πρωταγωνιστής αυτού του σχεδίου.
Κεντρικός στόχος της ενεργειακής μας πολιτικής είναι, το σπάταλο Ελληνικό κτίριο να γίνει ένα πράσινο κτίριο. Θέλω να επαναλάβω κάτι που έχω τονίσει επανειλημμένως, γιατί το πιστεύω ακράδαντα. Η εξοικονόμηση ενέργειας αποτελεί το μεγαλύτερο, πλήρως ανεκμετάλλευτο και ανεξάντλητο εθνικό κοίτασμα ενέργειας.
Μερικά στοιχεία για του λόγου το αληθές.
1. Οι ετήσιες ενεργειακές δαπάνες των δημοσίων κτιρίων ξεπερνούν τα 450 εκ. ευρώ.
2. Από τη συνολική κατανάλωση ενέργειας κτηρίων, το 75% αφορά στα κτήρια κατοικιών.
3. Η Ελλάδα παρουσιάζει τρεις φορές μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας για την θέρμανση κατοικιών από τη Φινλανδία, υπό ομογενοποιημένες κλιματικές συνθήκες.
4. Η χώρα δαπανά κάθε χρόνο για εισαγωγή πετρελαίου θέρμανσης περίπου 2 δις ευρώ. Άρα, μια ρεαλιστική εξοικονόμηση της τάξης του 20 – 25% στη θέρμανση από ενέργειες θερμομόνωσης, θα μεταφραζόταν αυτόματα σε εξοικονόμηση 500 εκ. ευρώ κάθε χρόνο!
5. Σκεφθείτε τώρα ότι το 89% των κτηρίων στη χώρα μας έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1980, χρονιά ισχύος του Κανονισμού Θερμομόνωσης. Δηλαδή 3.700.000 κτήρια είναι θερμικά απροστάτευτα και άρα ενεργοβόρα.
Ιδού λοιπόν ένα τεράστιο δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας, αφού μόνο με τη θερμομόνωση των παλαιών κτηρίων εξοικονομείται ενέργεια κατά περίπου 40%.
Τα στοιχεία λοιπόν μιλούν από μόνα τους για την ορθότητα της επιλογής για εξοικονόμηση ενέργειας. Αυτό που κάνουμε ως ΥΠΕΚΑ είναι να δημιουργήσουμε για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο εθνικό πλαίσιο παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας. Τι περιλαμβάνει το πλαίσιο αυτό;
1. Το Πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’ οίκον», για το οποίο θα αναφερθώ αναλυτικά στη συνέχεια.
2. Το Πρόγραμμα «Χτίζοντας το Μέλλον» που σε βάθος δεκαετίας αφορά στην εξοικονόμηση 9 δις ευρώ μέσα από 3.100.000 παρεμβάσεις σε κτήρια, που θα υλοποιηθούν με εθελοντικές συμφωνίες μεταξύ αγοράς και δικαιούχων.
3. Το πιλοτικό πρόγραμμα εξοικονόμησης σε δημόσια κτήρια, κυρίως νοσοκομεία, ύψους 40 εκ. ευρώ.
4. Τα πρότυπα βιοκλιματικά σχολεία, ύψους 25 εκ. ευρώ.
5. Το πρόγραμμα Εξοικονομώ στους ΟΤΑ, ύψους 100 εκ. ευρώ.
6. Η δημιουργία μιας νέας ενεργειακής αγοράς με τις εταιρείες παροχής ενεργειακών υπηρεσιών. Η δράση αυτή προβλέπει εξωτερική χρηματοδότηση των επενδύσεων για εξοικονόμηση ενέργειας που γίνονται σε μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα όπως π.χ. ξενοδοχεία. Οι χρηματοδότες θα ανακτούν τα χρήματά τους σταδιακά από το οικονομικό όφελος που προκύπτει από την εξοικονόμηση ενέργειας, μέσα από συμβάσεις ενεργειακής απόδοσης. Στην πραγματικότητα δημιουργούμε μια νέα, εντελώς νέα, ενεργειακή αγορά, όπου μπορούν να δραστηριοποιηθούν τόσο παραδοσιακοί, όσο και καινοτόμοι επιχειρηματίες, αλλά και δημιουργικοί νέοι επιστήμονες του τόπου μας.
7. Δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας στο σύνολο των 200.000 δημοσίων κτηρίων.
Έχοντας για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Πλαίσιο Παρεμβάσεων Εξοικονόμησης Ενέργειας κάνουμε τα πρώτα και πολύ σοβαρά βήματα για την αξιοποίηση αυτού του ανεξάντλητου – όπως είπα – εθνικού κοιτάσματος ενέργειας.
Ήδη μέσα στο 2010, δείξαμε ότι μπορούμε να σχεδιάσουμε μεθοδικά, οργανωμένα, έξυπνα. Το 2011 είναι για την Εξοικονόμηση Ενέργειας χρονιά ορόσημο. Είναι η χρονιά της υλοποίησης.
Έρχομαι έτσι στο Πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» που αποτελεί την κορωνίδα του Εθνικού Πλαισίου για την Εξοικονόμηση.
Πρώτα απ’ όλα οφείλω να τονίσω πως αναπροσαρμόστηκε ώστε να ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες.
Βελτιώσαμε τα κίνητρα προς τους πολίτες μεγιστοποιώντας τα οφέλη για τη χώρα, αφού εξασφαλίστηκε αύξηση του προϋπολογισμού του Προγράμματος σε 396 εκ. € έναντι των αρχικά προβλεπόμενων 200 εκ. €.
Επιτρέψτε μου να τονίσω τα βασικά στοιχεία καινοτομίας του Προγράμματος:
Είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα στην Ευρώπη, αναλογικά με τον πληθυσμό της χώρας.
Λειτουργεί ως ανατροφοδοτούμενο πρόγραμμα καθώς τα δάνεια που αποπληρώνονται επιστρέφουν στον «κουμπαρά» του Προγράμματος και έτσι αυξάνεται ο αριθμός των δικαιούχων.
Η επιλογή των δικαιούχων γίνεται με κοινωνικά κριτήρια, δίνοντας σαφή προτεραιότητα στους οικονομικά ασθενέστερους.
Ανάμεσα στην ίδια ομάδα δικαιούχων, προτεραιότητα έχει όποιος με το μικρότερο κόστος επιτυγχάνει τη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας.
Τίθεται σε λειτουργία διπλός μηχανισμός ελέγχου. Οι δικαιούχοι ελέγχονται από τις τράπεζες οι οποίες στη συνέχεια ελέγχονται από το ΤΕΜΠΜΕ και τους επιθεωρητές ενέργειας.
Έτσι εξασφαλίζουμε πλήρη αξιοκρατία και διαφάνεια, διασφαλίζοντας την αποφυγή υπόγειων συναλλαγών. Σκεφθείτε όμως πόσα παράθυρα θα έμεναν ορθάνοιχτα αν είχε παραμείνει ο αρχικός σχεδιασμός που προέβλεπε ελέγχους από τις Υπηρεσίες των Περιφερειών. Σήμερα θα μιλούσαμε για «εξοικονομόσημο»!
Η διαφήμιση και η προβολή του Προγράμματος γίνεται από τις Τράπεζες.
Οι παρεμβάσεις του προγράμματος θα απαιτήσουν τον ανασχεδιασμό και την απλοποίηση μεγάλου αριθμού πολεοδομικών κανονισμών, με στόχο την κατά προτεραιότητα διευκόλυνση της ενεργειακής θωράκισης. Έχει ήδη δημιουργηθεί ειδική ομάδα κρούσης για να επιτευχθούν οι ταχύτητες που απαιτούνται.
Υπάρχει ήδη ο Οδηγός του Προγράμματος, λειτουργεί ειδική ιστοσελίδα για πληροφορίες όπως επίσης και τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης.
Πέρα από τα προφανή περιβαλλοντικά και ενεργειακά οφέλη, είναι επίσης δεδομένη μια πολύ θετική συμβολή του Προγράμματος συνολικά στην εθνική οικονομία.
Από την επεξεργασία των δεδομένων προκύπτουν μια σειρά εκτιμήσεων, εξαιρετικά κρίσιμης οικονομικής σημασίας:
Δημιουργία 15.000 νέων θέσεων εργασίας στο χειμαζόμενο κλάδο της οικοδομής.
Το 80 – 90% των υπηρεσιών και των προϊόντων που απαιτεί το Πρόγραμμα παρέχονται και παράγονται από ελληνικές επιχειρήσεις. Άρα τα κονδύλια που θα διατεθούν επενδύονται μέσα στη χώρα, με πολλαπλασιαστικά οφέλη για την εθνική οικονομία.
Η όποια επένδυση έχει ορίζοντα απόσβεσης τα 5-6 χρόνια και τις υπόλοιπες δεκαετίες της ζωής του στο κτίριο θα υπάρχει μείωση των ενεργειακών δαπανών ως και 40%.
Συνδυάζεται επίσης με την επιπλέον κατά 10% μείωση του φόρου σε δράσεις ενεργειακής θωράκισης. Για ποσό ως 6.000 ευρώ η μείωση του φόρου είναι 600 ευρώ, για κάθε κτίριο, οπουδήποτε στην Ελλάδα.
Φίλες και Φίλοι,
Με την στρατηγική και τις παρεμβάσεις μας εξασφαλίζουμε την ενεργειακή επάρκεια, καταπολεμούμε την ενεργειακή φτώχεια, προστατεύουμε το περιβάλλον.
Θεμελιώδης δέσμευση μας είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μιας μακροχρόνιας ενεργειακής στρατηγικής που θα αξιοποιεί τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και θα συνεισφέρει καταλυτικά στην ανταγωνιστικότητα της εθνικής οικονομίας.
Με την ευκαιρία αυτής της συνάντησης, προσωπικά θέλω να βγουν σαφή και καθαρά μηνύματα. Πολιτεία και αγορά είμαστε εδώ για να αναδείξουμε μαζί ευκαιρίες και δυνατότητες. Και αυτό να το επιτύχουμε σε μια ορθή και μόνιμη βάση, με βιώσιμη προοπτική. Η ενέργεια θέλει συνέργεια. Για αυτό πιστεύω πως όλοι μαζί, συλλογικά και υπεύθυνα, μπορούμε να κάνουμε όχι τα βήματα αλλά τα άλματα που απαιτεί η εποχή.
Το δεύτερο που θέλω να τονίσω είναι πως η ευκαιρία που περνάει, δεν ξαναγυρίζει. Είναι μια χαμένη ευκαιρία. Η καλή ιδέα που δεν βρίσκει πρόσφορο έδαφος για να ριζώσει και να δώσει καρπούς, είναι απώλεια.
Και η πατρίδα μας δεν έχει την πολυτέλεια ούτε χαμένων ευκαιριών, ούτε απώλειας καλών ιδεών. Αντίθετα είναι η ώρα για να βάλουμε όλοι τα δυνατά μας ώστε κάθε ευκαιρία για ποιότητα και βιώσιμη ανάπτυξη να αποδίδει το μέγιστο όφελος. Είναι ο πιο σύντομος και ο πιο ασφαλής δρόμος όχι μόνο για την έξοδο από την κρίση αλλά και για μια οικονομία που θα έχει οικοδομηθεί για να κρατήσει, για μια οικονομία που θα βασίζεται σε σταθερά θεμέλια.
Σας ευχαριστώ θερμά για την προσοχή σας.