Xαίρομαι που είμαι εδώ μαζί σας, για να καταθέσω κάποιες δικές μου απόψεις και να επιδιώξω να αφουγκραστώ το δικό σας προβληματισμό.
Ξεκινώντας, πρέπει να σας πω πως είμαι ταυτόχρονα εξαιρετικά απαισιόδοξος και εξαιρετικά αισιόδοξος. Είμαι απαισιόδοξος για το διεθνές γίγνεσθαι και είμαι αρκετά αισιόδοξος για το ευρωμεσογειακό γίγνεσθαι. Και ξεκινώ με αυτή την αντίφαση, την οποία ενσυνείδητα θέλω να δημιουργήσω στο μυαλό σας για να σας καταθέσω αυτά που εγώ τουλάχιστον αντιλαμβάνομαι στις διάφορες διεθνείς συναντήσεις και πώς μπορούμε να αυτοπροσδιοριστούμε στην ευρύτερη γειτονία μας.
Προφανώς συμφωνούμε όλοι ότι ζούμε σε ένα κόσμο απολύτως ασύμμετρο και εκπληκτικά πολυπαραμετρικό και πολυπολικό. Δεν ξέρω εάν ποτέ στην παγκόσμια ιστορία, τουλάχιστον τις τελευταίες πολλές δεκαετίες, είχε υπάρξει τέτοια ρευστότητα στην διεθνή γεωπολιτική και γεωοικονομική σκηνή.
Τίποτα δεν είναι σταθερό και ακόμη και αυτό το οποίο θεωρείται σταθερό σήμερα σε δυο χρόνια, είναι πάρα πολύ πιθανό στο μέλλον να αποτελεί συντελεστή αστάθειας.
Κατά συνέπεια, αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι να επιδιώκουμε κάθε φορά να προσδιορίσουμε τις στάσεις, όπως μπορούμε να τις ανιχνεύσουμε και να επιδιώκουμε είτε εθνικά είτε διεθνικά μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι βεβαίως η πλατφόρμα του forum και ο οργανισμός στον οποίο δραστηριοποιούμαστε, να φέρουμε τα πράγματα σε μια σχετική ισορροπία.
Ας δούμε τα προφανή και αυτονόητα. Ποιες είναι οι μόνες σταθερές; Έχω καταγράψει πρόχειρα δέκα σταθερές σε ένα παγκόσμιο ασαφή κόσμο. Η πρώτη σταθερά είναι ότι η Ευρώπη είναι αμήχανη, φοβική και χωρίς ξεκάθαρη εξωτερική πολιτική. Την αμηχανία και τη φοβικότητά της την βλέπουμε να εκφράζεται πάρα πολλές φορές σε επίπεδο Συμβουλίου Κορυφής, εκφράζεται όμως και εκφράστηκε και πρόσφατα και με τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, όπου είδαμε όλοι ευρωσκεπτικιστικές κινήσεις και πιο ακραίες κινήσεις να αρχίζουν πια να αποκτούν υπόσταση σε χώρες που έχουν βαθιές δημοκρατικές ρίζες. Ας κρατήσουμε το πρώτο.
Το δεύτερο είναι ότι η Ευρώπη δυστυχώς διαρκώς χάνει στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και διαρκώς γηράσκει. Γηράσκει δημοκρατικά, πληθυσμιακά. Αυτό αντιλαμβάνεστε ότι συνιστά ένα εξαιρετικά αρνητικό στοιχείο σε μια προσπάθεια μιας ηπείρου που κάποτε φιλοδοξούσε από τη Λισσαβόνα να γίνει το 2020 η πιο ανταγωνιστική οικονομία του κόσμου. Τη θυμάστε αυτή τη φιλοδοξία; Μπορώ να την πλαισιώσω αυτή τη φιλοδοξία στο σήμερα; Και να δούμε πόσο δυστυχώς έξω έχουμε πέσει…
Η τρίτη σταθερά είναι ότι η Ευρώπη σήμερα είναι εξαιρετικά εξαρτημένη ενεργειακά από τρίτες χώρες και θα συνεχίσει ακόμη και μεσομακροπρόθεσμα να είναι απόλυτη η ενεργειακή της ανεξαρτησία. Είναι μια πανάκριβη λύση. Δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι είναι ρεαλιστική. Σε κάθε περίπτωση όμως, η μείωση της εξάρτησής της ενεργειακά από τρίτες χώρες, αποτελεί και πρέπει να αποτελεί ένα κορυφαίο πολιτικό, αναπτυξιακό και οικονομικό στόχο.
Η τέταρτη παράμετρος είναι το ευρύτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί η Ελλάδα. Συρία, Κουρδικό Ιράκ, Ουκρανία. Φλέγεται η ευρύτερη περιοχή και θα σημειώσω ότι οι φυλάττοντες τις Θερμοπύλες είναι η Ελλάδα και η Κύπρος. Ας το κρατήσουμε κι αυτό στο μυαλό μας ως μια παράμετρο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί θετικά.
Η πέμπτη σταθερά είναι η επανάσταση του σχιστολιθικού αερίου στις ΗΠΑ. Και βεβαίως οι πρόσφατες άδειες που έχουν δοθεί για εξαγωγή LNG από τις ήδη σε εξέλιξη μονάδες, μετά τις σχετικές αποφάσεις της διοίκησης Ομπάμα. Αυτό είναι προφανές ότι μας φέρνει μπροστά σε νέες καταστάσεις, όπου έχουν υπερβεί το γεγονός ότι οι ΗΠΑ μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν εισαγωγείς φυσικού αερίου. Τώρα πια είναι αυτάρκεις και συζητούν και οι ΗΠΑ εξαγωγές φυσικού αερίου με ό,τι αυτό σημαίνει για τη μακροχρόνια αγορά LNG. Και προφανώς με ό,τι αυτό σημαίνει για τα μακροχρόνια συμβόλαια φυσικού αερίου που μεταφέρονται με αγωγούς.
Η έκτη σταθερά είναι ότι ακόμη και χώρες, όπως οι χώρες του Κόλπου που ήταν μέχρι πρόσφατα χώρες εξαγωγής ενεργειακών προϊόντων, έχουν αρχίσει πια, εξαιτίας της αλόγιστης λειτουργίας ενός καταναλωτικού προτύπου στις τοπικές τους κοινωνίες, να είναι πια χώρες που αισθάνονται την ανάγκη να αλλάξουν το μοντέλο τους.
Το master city, η φιλοδοξία της εμπλοκής χωρών του Κόλπου να εμπλακούν στις ανανεώσιμες πηγές και στην εξοικονόμηση ενέργειας, δεν είναι απλώς μια ιδέα ελκυστική για ένα καλύτερο και φιλικότερο πλανήτη. Συνιστά ταυτόχρονα μια ουσιαστική αναγκαιότητα για τη βιωσιμότητα των εθνικών τους οικονομιών.
Η έβδομη παράμετρος είναι η ωρίμανση των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, τη Νορβηγία και η συνακόλουθη μείωση της παραγωγικότητάς τους.
Η ένατη παράμετρος είναι ότι σε επίπεδο Ευρώπης, σε αυτή τη χρονική συγκυρία, συζητούμε ταυτόχρονα και με την ίδια προτεραιοποίηση τα ζητήματα της ενεργειακής ασφάλειας και της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κλιματική αλλαγή ενόψει του 2030. Μιλάμε για την επόμενη 15ετία. Συζητούμε το μέλλον του πλανήτη, πολιτικές για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ενεργειακή ασφάλεια. Με άλλα λόγια, ανταγωνιστικές τιμές στη βιομηχανία, στην παραγωγή και φθηνή ηλεκτρική ενέργεια στα νοικοκυριά.
Η ένατη σταθερά είναι ότι πια ήγγικεν η ώρα να παύσουν να υπάρχουν εθνικές αποσπασματικές πολιτικές στα ζητήματα της ενέργειας που βολεύουν πάντα τους ισχυρούς και ευρισκομένους στο κέντρο της Ευρώπης και να συζητήσουμε και μια σημαντική ευρωπαϊκή πολιτική σε όλα αυτά τα ζητήματα.
Η δέκατη σταθερά είναι ότι απαιτείται πια, εάν θέλουμε να είμαστε συνεπείς με μια ρεαλιστική βραχυμεσοπρόθεσμη προσέγγιση των ζητημάτων, να συνθέσουμε πολύ στενότερα απ’ ό,τι είναι συνδεδεμένη σήμερα η ενεργειακή πολιτική με τις πολιτικές για νέες τεχνολογίες: έρευνα, ανάπτυξη, νέες τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας, νέες τεχνολογίες μπαταριών, νέες τεχνολογίες ιδρυτικών συστημάτων, νέες τεχνολογίες συνολικά που θα αντιστρέψουν τη σημερινή κατάσταση.
Η Ελλάδα, όταν αρχίζει να προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί στην ευρύτερη περιοχή, έχει ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά.
Πρώτα απ’ όλα, να καταθέσουμε την εθνική επιλογή που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια και αρχίζει πια να αποδίδει, ότι η Ελλάδα είναι ένας κινητήριος μοχλός για δημιουργία περιφερειακών συνεργασιών που θέλουν να εμπεριέχουν και άλλες χώρες και να μην αποκλείουν άλλες χώρες.
Είναι πολύ σημαντικό το ότι Ελλάδα και Κύπρος έχουν μια πρώτη περιφερειακή συνεργασία με το Ισραήλ. Ελλάδα και Κύπρος έχουν μια δεύτερη περιφερειακή συνεργασία με την Αίγυπτο και σε όλες αυτές τις περιπτώσεις αυτό που ενυπάρχει και στην πολιτική σκέψη, αλλά και στα κείμενα που συνυπογράφουν, είναι ότι αυτές οι περιφερειακές συνεργασίες δεν στρέφονται εναντίον ουδενός.
Έχουν όμως μια βασική στρατηγική. Να φέρουν ευστάθεια, ισορροπία, σταθερότητα στην περιοχή και κυρίως να χρησιμοποιήσουν το δώρο της φύσης που είναι το ενεργειακό αγαθό, το κρυμμένο στα έγκατα της γης, ως αιτία βελτίωσης της ποιότητας ζωής των κοινωνιών και όχι ως αιτία δημιουργίας εντάσεων και πολέμου.
Περιττεύει να σημειώσω ότι σε όλες μας τις διεθνείς συναντήσεις, σε όλες μας τις διεθνείς συνεργασίες ως Ελλάδα και ασφαλώς και η Κύπρος, το ζήτημα του Κυπριακού το θέτουμε στην κορυφή των προτεραιοτήτων μας, διότι είναι σαφές προς κάθε κατεύθυνση ότι η επίλυση του Κυπριακού με βάση τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου Κορυφής θα συνιστούσε ένα καλό στοιχείο για να προχωρήσουμε σε θετικότερες εξελίξεις. Και προφανώς η παραβίαση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των χωρικών υδάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης από το Barbaros, κάθε άλλο παρά βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση και πρέπει να σταματήσουν αμέσως.
Η Ελλάδα έχει σήμερα τρία βασικά όπλα σε αυτή την ευρύτερα ρευστή κατάσταση. Το πρώτο είναι η γεωγραφική της θέση που θα μου επιτρέψετε να πω, όσο μπορεί κανείς να κάνει εκ του μακρόθεν προσέγγιση της χώρας του, ότι για πρώτη φορά έχει τόσο μεγάλη σημασία. Συνιστά ένα στρατηγικό όπλο μας, το οποίο εάν έχουμε τη σωφροσύνη να αξιοποιήσουμε με συνέπεια, επιμονή και αποφασιστικότητα, μπορεί να δώσει τεράστια πλεονεκτήματα στη χώρα.
Η δεύτερη παράμετρος που μας κάνει αισιόδοξους για τη χώρα είναι ότι για πρώτη φορά κοιτούμε στα μάτια τους εταίρους και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά όχι πια ως κατά 99% καταναλωτές ενεργειακών προϊόντων, αλλά για πρώτη φορά και ως χώρα που αποτελεί τροφοδότη της παγκόσμιας αγοράς με ενεργειακά προϊόντα, υδρογονάνθρακες, φυσικό αέριο και πετρέλαιο.
Και η τρίτη παράμετρος είναι ότι για πρώτη φορά η Ελλάδα κοιτάει την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους γείτονές της, και τους χερσαίους και τους θαλάσσιους, ως μια χώρα η οποία διεκδικεί να υλοποιήσει και από το έδαφος της οποίας περνούν όχι ένας, όχι δυο, αλλά τρεις αγωγοί μεταφοράς φυσικού αερίου.
Αυτό το τριπλό όπλο που έχει η χώρα, εάν τα επόμενα πολύ λίγα χρόνια αξιοποιηθεί με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι θα δώσει τεράστια συγκριτικά πλεονεκτήματα και θα επιτρέψει στον καθένα από εμάς που εκπροσωπεί την πατρίδα του σε διάφορα επίπεδα και σε διαφορετικά fora να είναι πολύ πιο ισχυρός από το να εκπροσωπεί απλώς μια χώρα με αδύνατη και μικρή οικονομία που διεκδικεί οικονομικές ενισχύσεις.
Σας βεβαιώνω απολύτως ότι εάν είμαστε σοβαροί σε αυτό που τώρα γίνεται στη διεθνή ενεργειακή σκηνή, η Ελλάδα πάρα πολύ σύντομα θα μπορέσει να δει πολύ καλύτερες μέρες.
Ας έρθουμε σε αυτό που συνιστά το διακύβευμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το οποίο συνιστά και το αντικείμενο με το οποίο ασχολήθηκε το τελευταίο Συμβούλιο Κορυφής. Την ενεργειακή ασφάλεια. Παλεύαμε όλοι εμείς που ασχολούμαστε με το χώρο της ενέργειας για μεγάλο χρονικό διάστημα να πείσουμε τους ηγέτες κρατών και κυβερνήσεων, ότι δεν είναι μόνο τα χρηματοοικονομικά το μεγάλο θέμα με το οποίο πρέπει να ασχοληθούν. Τα νομισματικά, τα τραπεζικά, δεν είναι μόνο όλα τα άλλα ζητήματα. Ίσως πιο σπουδαίο απ’ όλα είναι το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλισης της Ένωσης.
Και το τελευταίο Συμβούλιο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέθεσε την άποψή του, μετά τη σύγκλιση που κάναμε στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας και θεωρώ ότι πια για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση αφυπνίστηκε και κατάλαβε ότι δεν μπορεί να γίνεται πια το business as usual. Γιατί μέχρι τώρα λίγο πολύ έτσι λειτουργούσε με τις ιδεοληψίες τους, τις μονομέρειές τους, με το γεγονός ότι οι μεγάλοι πιο εύκολα λύνουν τα προβλήματά τους από τους μικρούς, το γεγονός ότι βρισκόμενοι στο κέντρο της Ευρώπης είναι λιγότερο ευαίσθητοι και επηρεαζόμενοι από κρίσεις σε σχέση με χώρες που βρίσκονται στην Περιφέρεια της Ένωσης. Αυτό πια με την κρίση στην Ουκρανία, την κρίση στη Μέση Ανατολή, την κρίση στη βόρεια Αφρική έγινε σαφές ότι δεν είναι βιώσιμο και άρα απαιτείται μια νέα προσέγγιση. Μια αφύπνιση. Όπως είπαμε κάποια στιγμή στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, δεν μιλάμε πια για το αν έχουμε επιλογή, αλλά μιλάμε για μια αναγκαιότητα υποχρεωτική και δεσμευτική, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι η Ένωση δαπανά κάθε μέρα για εισαγωγή ενεργειακών προϊόντων πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
Αφύπνιση λοιπόν της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Που θέλουμε να τη στηρίξουμε; Που έχει επιλέξει η Ένωση να στηριχθεί; Σε πέντε βασικούς άξονες.
Ο πρώτος: στη σωστή κατεύθυνση προς την οποία βαδίζει. Δηλαδή, οικονομίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα, οικονομίες βιώσιμες, πράσινες, αειφορικές, που στηρίζουν τη βιωσιμότητα του πλανήτη. Και χαίρομαι να πω ότι η Ευρώπη δικαιούται να είναι περήφανη για τη φιλοδοξία της να μειώσει κατά 40% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να αποτελεί ένα πολύ σπουδαίο παίκτη στη διεθνή διπλωματία ενόψει της παγκόσμιας συμφωνίας στο Παρίσι του χρόνου, το 2015, προκειμένου να έχουμε δεσμευτική συμφωνία για τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής.
Ο δεύτερος άξονας στον οποίο κινείται η Ένωση είναι ότι έχει αναδειχθεί πια η σημασία της διαφοροποίησης των πηγών ταυτόχρονα με την προφανή αναγκαιότητα να αξιοποιηθούν οι ενδογενείς πόροι. Και όταν λέω «ενδογενείς πόροι» δεν εννοώ μόνο το προφανές (υδρογονάνθρακες, πετρέλαιο, φυσικό αέριο). Εννοώ ταυτόχρονα ανανεώσιμες πηγές ενέργειας -και παρακαλώ κρατήστε το στο μυαλό σας- εξοικονόμηση ενέργειας. Όσο σπουδαίο είναι να μειώσεις κατά 20% την εξάρτησή σου από εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τρίτες χώρες, εξίσου σημαντικό και σπουδαίο είναι να μειώσεις την κατανάλωσή σου κατά 20%. Και δικαιούται και η εξοικονόμηση να έχει την ίδια προσοχή και τις ίδιες επενδύσεις.
Ο τρίτος άξονας στον οποίο κινείται η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ασφαλώς η ολοκλήρωση της αγοράς, προκειμένου να έχουμε προσιτές τιμές για τα νοικοκυριά και να έχουν ανταγωνιστικές τιμές οι παράγοντες πλούτου, δηλαδή η βιομηχανία και οι οικονομίες, προκειμένου να διατηρηθούν οι θέσεις εργασίας.
Ο τέταρτος άξονας είναι πια η συνειδητοποίηση ότι επιτέλους υπάρχει ανάγκη για συλλογική δράση και κυρίως υπάρχει ανάγκη στον τομέα της ενέργειας να επιδειχθεί ο πυρήνας της ύπαρξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο πυρήνας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι η αλληλεγγύη λαών, εθνών και κρατών. Χωρίς αλληλεγγύη, δεν υπάρχει Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επίδειξη και η απόδειξη της ύπαρξης αλληλεγγύης συνιστά ένα πολύ βασικό πυλώνα αν θέλουμε να έχουμε ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική.
Και ο πέμπτος άξονας είναι η υπέρβαση της απομόνωσης, η μείωση της απομόνωσης που προκύπτει από περιοχές που είτε είναι απομονωμένες από τις γειτονικές (Πυρηναία, Ισπανία, Πορτογαλία έναντι της Γαλλίας), είτε έχουν το χαρακτηριστικό της νησιωτικότητας (Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα) όπου πια, προκειμένου να μειώσεις τα μειονεκτήματα αυτής της γεωγραφίας και γεωλογίας των συγκεκριμένων περιοχών, πρέπει να λάβεις μέτρα, ώστε η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς να λειτουργήσει προς όφελος και των συγκεκριμένων περιοχών.
Για να ολοκληρώσω τις σκέψεις μου: αν θελήσει κανείς να καταθέσει τις επιλογές που μπορούμε να έχουμε, αυτές μπορούν να χωριστούν σε δυο μεγάλες κατηγορίες: στις μεσομακροπρόθεσμες επιλογές, στα μεσομακροπρόθεσμα και στα βραχυπρόθεσμα μέτρα.
Στα μεσομακροπρόθεσμα μέτρα μπορεί κανείς να κατατάξει πρώτα απ’ όλα την ανάπτυξη των ενδογενών πόρων και περιττεύει να θυμίσω ότι ήδη η Ελλάδα έχει ανοίξει ένα γρήγορο βηματισμό. Ολοκληρώσαμε τη διαδικασία για τα τρία open door οικόπεδα, είμαστε ήδη σε εξέλιξη με ένα διεθνή διαγωνισμό για άλλες τρεις on shore περιοχές και έχουμε ανοίξει και το βηματισμό μας για τα 20 offshore οικόπεδα, τις 20 offshore περιοχές.
Η δεύτερη επιλογή σε επίπεδο μεσομακροπρόθεσμων προσεγγίσεων είναι οι αγωγοί και θα μου επιτρέψετε να σταθώ λίγο σε αυτό, γιατί είχα την τύχη το τελευταίο μήνα τις τελευταίες 45 μέρες να επισκεφθώ τέσσερις – πέντε διαφορετικές πρωτεύουσες και να δω από κοντά πόση ανάγκη έχουμε να αναδείξουμε αυτό πια που έχουμε αρχίσει να γινόμαστε: Ουάσιγκτον, Ρώμη, Λευκωσία, Κωνσταντινούπολη, Βρυξέλλες. Συναντήσεις, όπου πια οι παγκόσμιοι ενεργειακοί παίκτες έχουν αρχίσει να βλέπουν με ένα ενδιαφέρον το γεγονός ότι στο ζήτημα των αγωγών η Ελλάδα πια αποκτά υπόσταση και η στόχευση και η επιλογή του τελευταίου Συμβουλίου Κορυφής για την ύπαρξη ενός ενεργειακού hub στη Ν.Α. Ευρώπη δίνει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να κοιτάξει πιο αισιόδοξα.
Mέχρι σήμερα παλέψαμε τα τελευταία πολλά χρόνια και έχουμε σε εξέλιξη τον αγωγό ΤΑΡ. Να θυμίσω μόνο κάτι: ο αγωγός ΤΑΡ ως συστατικό στοιχείο του νοτίου διαδρόμου, είναι ένας διάδρομος για τον οποίο παλεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία είκοσι χρόνια. Τα 10 DCM του ΤΑΡ και προοπτικά τα 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα του ΤΑΡ είναι μια ποσότητα για την οποία παλεύουν οι κορυφαίοι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα τελευταία 20 χρόνια και ευτυχώς το πρόγραμμα προχωρά σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του και έχουμε βαθιά πεποίθηση ότι θα ολοκληρωθεί επίσης στο τέλος του 2019, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμά του.
Ας δούμε αυτή την σπουδαία διαχρονικά επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μεταφορά αζέρικου φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας προς Ιταλία και τις επόμενες χώρες, εάν μπορεί να έχει μια εξίσου σημαντική εξέλιξη. Και αναφέρομαι πια στο δεύτερο αγωγό στον East Med. Τον αγωγό ο οποίος θα μεταφέρει φυσικό αέριο από τα ισραηλινο-κυπριακά κοιτάσματα, τα αναμενόμενα ελληνικά κοιτάσματα μέσω Κύπρου, Κρήτης, ηπειρωτικής Ελλάδας προς Ιταλία και ένθεν προς την υπόλοιπη Ευρώπη.
Μιλάμε για ένα αγωγό περίπου 8 DCM με δυνατότητα επέκτασης, απολύτως ρεαλιστικό, εφικτό, υλοποιήσιμο σε τεχνικό επίπεδο και όταν κανείς δει και την ελκυστικότητά του από πλευράς επενδύσεων, απολύτως δυνατού να χρηματοδοτηθεί με καθαρά τραπεζικά κριτήρια.
Τις επόμενες μέρες στις Βρυξέλλες ελπίζω ότι θα έχουμε ακόμη πιο θετικές ειδήσεις από αυτές που μπορώ να σας πω σήμερα εδώ για τον συγκεκριμένο αγωγό. Κρατήστε όμως στο μυαλό σας σήμερα: Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ στηρίζουν απολύτως αυτό το έργο, το οποίο είναι ενταγμένο στα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Και ερχόμαστε και στον τρίτο αγωγό που ελπίζουμε επίσης τις επόμενες μέρες να αποκτήσει και την τυπική υπόστασή του μέσα από τη συνυπογραφή ή την κοινή δήλωση εκπρόσωπων Κυβερνήσεων. Μιλώ για τον κεντρικό διάδρομο, ένα νέο διάδρομο, ο οποίος δεν θα έχει ένα αγωγό ειδικά κατασκευασμένο γι’ αυτό το διάδρομο, αλλά θα συνδέει τα εθνικά δίκτυα τα ήδη υφιστάμενα εθνικά δίκτυα.
Μιλώ για τον αγωγό Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας και Ουγγαρίας, έναν αγωγό βορρά – νότου πια, ο οποίος θα ξεκινά από τον ελληνοβουλγαρικό, τον AGB και στη συνέχεια θα διασυνδέει τα εθνικά δίκτυα των υπολοίπων δύο ή τριών χωρών, τροφοδοτούμενος και από τον ΤΑΡ αλλά και από το 1Η2 πλωτά, τη μία ή τις δυο πλωτές εξέδρες υγροποιημένου φυσικού αερίου, που θα υλοποιηθούν στο χώρο της βόρειας Ελλάδας.
Στα βραχυπρόθεσμα μέτρα πρέπει να σας πω πως διαπιστώσαμε με περηφάνια ότι η «εθνική Ελλάδας» που έφτιαξε τα σχέδια έκτακτης ανάγκης ήταν μια από τις τρεις καλύτερες ομάδες υπό τον συντονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενόψει της ουκρανικής κρίσης. Όλα δείχνουν ότι έχουμε οδεύσει προς ατραπούς μείωσης της έντασης αυτής, επίλυσης της συγκεκριμένης έντασης, όμως οι ανθρώπινες δυνάμεις της Ελλάδας, οι ειδικοί μας, απέδειξαν ότι μπορούν να διαμορφώνουν σχέδια έκτακτης ανάγκης που χρησιμοποιήθηκαν ως παραδείγματα και για γειτονικές άλλες χώρες και ασφαλώς έχει μεγάλη σημασία σε αυτή την κατεύθυνση να τονίσουμε τη σημασία και των υπόγειων αποθηκών και των μηχανισμών αντίστροφης ροής φυσικού αερίου.
Προσπάθησα να σας περιγράψω πολύ συνοπτικά πού βρισκόμαστε σήμερα. Θα κλείσω λέγοντας ότι η Ελλάδα κατέθεσε μια πολύ συγκεκριμένη πρόταση, που κατά τη γνώμη μας συνιστά και την κορύφωση της διαμόρφωσης πολιτικών ενεργειακής αλληλεγγύης ανάμεσα στα 28 κράτη – μέλη.
Καταθέσαμε την πρόταση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού, ο οποίος θα διαχειρίζεται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης τα φορτία του υγροποιημένου φυσικού αερίου που θα παραγγέλνονται ή θα διαχειρίζονται από εταιρείες ή χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να δίνεται μια προτεραιοποίηση στις πιο ευάλωτες χώρες σε ένα μικρό χρονικό διάστημα, ώστε η Ένωση ταυτόχρονα δίνοντας διαφάνεια, πληροφόρηση, ανταλλαγή δεδομένων και χρηματοδοτική στήριξη εν τοις πράγμασι πια να αποδείξει την αλληλεγγύη της και στις χώρες που είναι περισσότερο ευάλωτες ενεργειακά, από τις υπόλοιπες.
Χαίρομαι γιατί λίγο πριν λήξει η θητεία του Ευρωπαίου Επιτρόπου, του κ. Έτινγκερ, εκείνος μου έστειλε επιστολή με την οποία αναγνώρισε τη σπουδαιότητα της ελληνικής πρότασης. Έχει θέσει την πρόταση αυτή στις προτεραιότητες και της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής και είμαι απολύτως βέβαιος ότι το επόμενο χρονικό διάστημα αυτή η ιδέα της ελληνικής Κυβέρνησης θα χρησιμοποιηθεί ως ένα στέρεο εργαλείο, προκειμένου να αναπτύξουμε μηχανισμούς αλληλεγγύης ανάμεσα στις χώρες μέλη.
Κλείνω με μία φράση: «Είναι προκλητικοί οι καιροί και γι’ αυτό απαιτείται και ενισχυμένη αλληλεγγύη». Ταυτόχρονα όμως πρέπει να σας πω ότι απαιτείται και μια εσωτερική ενίσχυση, ένα αρραγές εσωτερικό μέτωπο, γιατί όταν έχουμε «εθνική Ελλάδας» και στα ενεργειακά θέματα, τότε μπορούμε να έχουμε και νίκες.