Αγαπητοί φίλοι,
Καταρχάς, θα ήθελα να συγχαρώ τον Δήμο Ιωαννιτών για τη διοργάνωση αυτού του satellite event στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους.
Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που ο Δήμος Ιωαννιτών, με πρωτοβουλία του Δημάρχου, Θωμά Μπέγκα, αποτελεί τον πρώτο Δήμο της χώρας, που έγινε επίσημο μέλος της κοινότητας του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους.
Χαίρομαι γιατί με δημόσιες παρεμβάσεις μου και αρθρογραφία είχα από την πρώτη στιγμή πριν λίγα χρόνια, προσωπικά υποστηρίξει το νέο αυτό ευρωπαϊκό εγχείρημα, καλώντας τις ελληνικές πόλεις να επωφεληθούν. Επιπλέον, θεωρώ πολύ θετικό για την πατρίδα μας, οι εκπρόσωποι των τοπικών Αρχών να φροντίζουν οι πόλεις τους να συμμετέχουν ενεργά στις νέες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.
Στις μέρες μας, που οι τοπικές κοινωνίες σε όλη την Ευρώπη αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η δημοκρατική συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, η κλιματική ανθεκτικότητα, η ενεργειακή μετάβαση και η προσιτή στέγαση, είναι απαραίτητο οι Δήμοι να υιοθετούν στον σχεδιασμό τους, τις τρεις αρχές του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους: ομορφιά, βιωσιμότητα και συμμετοχή της κοινωνίας.
Γιατί θα πρέπει επιτέλους, με ολιστικό πρόγραμμα που θα απαντά στις σύγχρονες προκλήσεις, να εστιάσουμε στις γειτονιές, δίδοντας προτεραιότητα στους ανθρώπους, στην τοπική οικονομία και ανθεκτικότητα, αλλά και στην αυτονομία και ανταγωνιστικότητα της χώρας μας και της Ευρώπης συνολικά.
Η έλλειψη προσιτής στέγης και η αύξηση του στεγαστικού κόστους αποτελούν μείζον κοινωνικό πρόβλημα στις περισσότερες χώρες και περιφέρειες της ΕΕ. Από το 2013 οι τιμές κατοικιών έχουν αυξηθεί πάνω από 60% και τα ενοίκια κατά 20%. Στην Ελλάδα, τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα, αφού τα τελευταία 5 χρόνια, η μέση τιμή αγοράς κατοικίας αυξήθηκε έως και 80% και τα ενοίκια κατά 40%, ενώ η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων εντείνει περαιτέρω την πίεση.
Προγράμματα όπως το «Σπίτι μου Ι & ΙΙ», που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, δυστυχώς είναι αμφίβολο ότι λύνουν το πρόβλημα, καθώς μπορεί να προκαλούν στρεβλώσεις, όπως η ταχύτερη αύξηση των τιμών παλαιών ακινήτων. Αντίθετα, απαιτούνται διαρθρωτικά μέτρα σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης: αξιοποίηση δημόσιας γης και κενών κατοικιών, ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και συνολική αύξηση της προσφοράς.
Δεν αρκεί, όμως, να μειώσουμε το στεγαστικό κόστος. Πρέπει και να αναβαθμίσουμε το κτιριακό μας απόθεμα. Τα κτίρια μηδενικών εκπομπών που προωθούν οι ευρωπαϊκές πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας, είτε νέα είτε ανακαινισμένα, μειώνουν το κόστος για τους ενοίκους, περιορίζουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και προσφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής με καλύτερη μόνωση, φωτισμό και αερισμό.
Την περίοδο 2010-2014, με το πρόγραμμα «Εξοικονομώ», που βαθμολογήθηκε ως δεύτερο καλύτερο στην Ευρώπη, είχαμε καταφέρει να μειώσουμε το συνολικό ετήσιο ενεργειακό κόστος μιας κατοικίας τετραμελούς οικογένειας, από 5000€, σε μόλις 3.500€, εξοικονομώντας κάθε χρόνο 1.500€.
Οι εθνικές κυβερνήσεις, σε συνεννόηση πάντα με τις τοπικές Αρχές, θα πρέπει να καταρτίσουν στρατηγική που θα δημιουργεί αξία για την οικονομία και θα κατευθύνει τα εθνικά προγράμματα προς τις δράσεις με τη μεγαλύτερη τοπική και εθνική προστιθέμενη αξία. Έχει εκτιμηθεί ότι το 70-80% του συνολικού κόστους ενεργειακής αναβάθμισης μιας κατοικίας, προκύπτει από υλικά και κόστη ελληνικά, δηλαδή επιστρέφει στην εθνική οικονομία.
Γιατί η ενεργειακή μετάβαση θα είναι δίκαιη και εφαρμόσιμη μόνο αν αποφέρει πραγματικό όφελος στον πολίτη, τον εργαζόμενο και τον επιχειρηματία.
Πρέπει επίσης να βελτιώσουμε την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος, μειώνοντας ρύπους και θόρυβο από τις μεταφορές και την ψύξη – θέρμανση και δημιουργώντας περισσότερους χώρους πρασίνου και άθλησης.
Τα εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά την κατάσταση, αλλά προϋπόθεση της επιτυχίας τους είναι η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό και την υλοποίησή τους.
Κλείνοντας, με δεδομένο το σοβαρό πρόβλημα της αιθαλομίχλης στον Δήμο Ιωαννιτών, προσθέτω τη φωνή μου σε όσους ζητούν στοχευμένα διαρθρωτικά μέτρα.
Μακροπρόθεσμα, το πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί με προγράμματα και πρωτοβουλίες όπως αυτές που ανέφερα, αλλά άμεσα χρειάζονται μέτρα μείωσης του ενεργειακού κόστους, ώστε οι κάτοικοι να μπορούν να επιλέγουν καθαρότερα μέσα θέρμανσης.
Προς αυτή την κατεύθυνση, το 2013-2014 θεσπίσαμε το πλαίσιο για την μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 70% για όλα τα νοικοκυριά και κατά 100% για τα 700.000 νοικοκυριά, δικαιούχους κοινωνικού τιμολογίου, για διπλάσιο μάλιστα αριθμό ημερών, όταν η Περιφέρεια εξέδιδε Απόφαση έκτακτων μέτρων λόγω αιθαλομίχλης. Με αυτό τον τρόπο, δώσαμε τη δυνατότητα στα νοικοκυριά που δεν μπορούν να καλύψουν το επιπλέον κόστος, να επιλέγουν φιλικότερες στο περιβάλλον μορφές οικιακής θέρμανσης που βασίζονται στον ηλεκτρισμό, αντί για την καύση ξύλου. Δυστυχώς, το μέτρο αυτό δεν εφαρμόζεται σήμερα, παρότι το θεσμικό πλαίσιο φαίνεται να είναι ακόμα σε ισχύ.
Ελπίζω τα παραπάνω να συμβάλουν στις συζητήσεις του σημερινού satellite event.
Σας εύχομαι καλή επιτυχία!