After Copenhagen: what is the new climate change agenda?
Δεν είναι εύκολο να ξεχάσει κανείς την απογοήτευση που ακολούθησε τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης. Η συμφωνία της τελευταίας στιγμής, έκτασης μόλις τριών σελίδων στην οποία με καθυστέρηση κατέληξαν οι ηγέτες, καταδεικνύει την αδυναμία της παγκόσμιας κοινότητας να συμπεριφερθεί με στοιχειώδη ιστορική υπευθυνότητα. Ο μελλοντικός ρόλος των Ηνωμένων Εθνών στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα τελεί πλέον εν αμφιβόλω.
Αν επιτευχθούν οι βασικοί ενεργειακοί στόχοι, θα εξοικονομήσουμε ως Ευρώπη 60 δισ. Ευρώ από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η πρόοδος στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας μπορεί να προσθέσει ένα επιπλέον ποσοστό έως 0,8% στο ΑΕΠ. Η επίτευξη του στόχου της ΕΕ για 20% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συμβάλει στη δημιουργία περισσότερων από 600.000 νέων θέσεων απασχόλησης στην ΕΕ. Εάν προσθέσουμε και τον στόχο για ενεργειακή αποδοτικότητα 20%, πρόκειται για περισσότερες από 1 εκατομμύριο νέες θέσεις απασχόλησης.
Υπενθυμίζω τρεις Ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα.
1) Η ευρωπαϊκή αιολική Πρωτοβουλία
Η συνολική δημόσια και ιδιωτική επενδυτική δαπάνη που απαιτείται στην Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία εκτιμάται σε 6 δις ευρώ. Το αποτέλεσμα αναμένεται πως θα είναι πλήρως ανταγωνιστική παραγωγή αιολικής ενέργειας, που θα μπορεί να καλύπτει μέχρι το 33% της Ηλεκτρικής Ενέργειας στην Ε.Ε. μέχρι το έτος 2030. Αναμένεται η δημιουργία άνω των 250.000 υψηλής εξειδίκευσης θέσεων απασχόλησης.
2) Η ευρωπαϊκή ηλιακή Πρωτοβουλία
Η συνολική δημόσια και ιδιωτική επενδυτική δαπάνη που απαιτείται στην Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία ανέρχεται σε 16 δις ευρώ. Σε συνδυασμό με κίνητρα προς την αγορά, θα ήταν δυνατή η παραγωγή μέχρι 15% της ηλεκτρικής ενέργειας από ηλιακή ενέργεια στην ΕΕ μέχρι το έτος 2020. Αναμένεται η δημιουργία άνω των 200.000 υψηλής εξειδίκευσης θέσεων απασχόλησης.
3) Η ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για αειφόρο βιοενέργεια
Η συνολική δημόσια και ιδιωτική επενδυτική δαπάνη που απαιτείται στην Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία ανέρχεται σε 9 δις ευρώ. Μέχρι το έτος 2020 στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ θα μπορούσε να ανέλθει τουλάχιστον σε 14% . Θα ήταν δυνατή η δημιουργία πλέον των 200.000 θέσεων απασχόλησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει μια νέα, συνολική πολεοδομική, αρχιτεκτονική και συγκοινωνιακή προσέγγιση του ζητήματος της ενεργειακής κατανάλωσης σε μεγάλα αστικά συγκροτήματα.
Η ενεργειακή απόδοση αποτελεί τον απλούστερο και φθηνότερο τρόπο για να μειωθούν με βεβαιότητα οι εκπομπές CO2. Η νέα, καινοτόμος, επιδεικτική πρωτοβουλία, οι ‘Έξυπνες Πόλεις’ έχει ως στόχο τη δημιουργία συνθηκών μαζικής υιοθέτησης τεχνολογιών ενεργειακής απόδοσης από την αγορά.
Η πρωτοβουλία θα στηρίξει φιλόδοξες και πρωτοπόρες πόλεις (π.χ. από το Σύμφωνο των Δημάρχων) που επιθυμούν να μετατρέψουν τα κτίριά τους, τα ενεργειακά τους δίκτυα και τα συστήματα μεταφορών τους σε φιλικά προς το περιβάλλον.
Η συνολική δημόσια και ιδιωτική επενδυτική δαπάνη που απαιτείται για την επόμενη δεκαετία ανέρχεται σε 11 δις ευρώ. Μέχρι το έτος 2020 με την πρωτοβουλία για τις έξυπνες πόλεις, πρέπει 25 έως 30 ευρωπαϊκές πόλεις να πρωτοπορούν σχετικά με τη μείωση των εκπομπών τους.
Σε διεθνές επίπεδο, ο πρωθυπουργός της χώρας Γιώργος Παπανδρέου κατά την ομιλία του στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής του ΟΗΕ για τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας, επεσήμανε πως οφείλουμε να ανταποκριθούμε με τόλμη και όραμα στην πρόκληση της διεθνούς διακυβέρνησης.
Για τον συντονισμό των προσπαθειών μας, πρέπει να στηρίξουμε βασικές ομάδες δράσεων:
1. Τα εθνικά κοινοβούλια να αποκτήσουν πιο ενεργό ρόλο στην παγκόσμια διακυβέρνηση. Δεν είναι πια επαρκές το σύστημα παγκόσμιας διαχείρισης από το Συμβούλιο Ασφαλείας και τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όργανα στα οποία εκπροσωπούνται οι κυβερνήσεις των λαών, αλλά όχι τα κοινοβούλιά τους. Απαιτείται ο προσδιορισμός μιας αποτελεσματικότερης σχέσης ανάμεσα στα σημερινά όργανα λήψης αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών και άλλα όργανα όπως πχ, η Διεθνής Διακοινοβουλευτική Ένωση (IPU), στην οποία εκπροσωπούνται τα εθνικά κοινοβούλια, το Ευρωκοινοβούλιο, κ.α.
2. Απαιτείται να υιοθετήσουμε μια σειρά οριζόντιων παγκόσμιων φόρων (πχ φόρος Tobin) για χρηματοδότηση δράσεων καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, για τη δημιουργία ενός Παγκόσμιου Πράσινου Ταμείου, καθώς και για την καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας.
3. Πρέπει να στοχεύσουμε προς μια παγκόσμια συμφωνία για επαναπροσδιορισμό των εθνικών ΑΕΠ, με ένταξη στους εθνικούς λογαριασμούς του περιβαλλοντικού κόστους, σύμφωνα με την αρχή της «εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους». Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τον επαναπροσδιορισμό όλων των εθνικών και διεθνών αναπτυξιακών προτεραιοτήτων προς μια πολύ πιο φιλοπεριβαλλοντική κατεύθυνση.
4. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε ειδικό φορολογικό καθεστώς, ειδικά ισχυρά επενδυτικά κίνητρα και στήριξη από τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (όπως η Παγκόσμια Τράπεζα), σε όλες τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δημιουργούν νέες «πράσινες» θέσεις εργασίας και επενδύουν σε «πράσινα» καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες.
5. Τα εγκλήματα σε βάρος του περιβάλλοντος δεν περιορίζονται από εθνικά όρια. Απαιτείται η υιοθέτηση κοινών αρχών Διεθνούς Δικαίου για τη διασυνοριακή περιβαλλοντική εγκληματικότητα, κατά το πρότυπο της παγκόσμιας συνεργασίας για καταπολέμηση των ναρκωτικών και του εμπορίου λευκής σαρκός.
Η ελληνική κυβέρνηση, από την αρχή της θητείας της, τοποθέτησε στην κορυφή της πολιτικής της ατζέντας την “Πράσινη Ανάπτυξη”, ως το αναπτυξιακό πλαίσιο που θα διατρέχει οριζόντια όλες τις επιμέρους τομεακές πολιτικές αποφάσεις.
Υπενθυμίζω ότι η χώρα μας έχει ήδη από το 2009 δεσμευτεί για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε εθνικό επίπεδο κατά 65% έως το 2050. Όχημά μας για μια τέτοια ριζική αλλαγή είναι ο μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός. Ήδη θεσπίσαμε μία σειρά από “πράσινες” προδιαγραφές για την κατασκευή νέων κτιρίων. Αλλά και στα ήδη υπάρχοντα, προωθούμε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας.
Ενδεικτικά αναφέρω το πρόγραμμα “Εξοικονομώ κατ’ οίκον”, που ξεκινά σε λίγες μέρες και προβλέπεται να κινητοποιήσει πόρους άνω του 1,2 δισ. ευρώ, τα επόμενα δύο χρόνια.
Συνολικά, τα επόμενα πέντε χρόνια, αναμένουμε στην χώρα μας την προσέλκυση και πραγματοποίηση βιώσιμων αναπτυξιακών επενδύσεων ύψους 44 δις ευρώ, που θα δημιουργήσουν πάνω από 200.000 νέες θέσεις εργασίας.
Σε διεθνές περιφερειακό επίπεδο, πριν λίγες μέρες, ομόφωνα καταλήξαμε στα βασικά πορίσματα της Διακήρυξης του Ναυπλίου, με πρωτοβουλία της Ελληνικής προεδρίας του ΟΣΕΠ.
Οι 12 Υπουργοί των κρατών – μελών του Εύξεινου Πόντου, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών μας για Πράσινη Ανάπτυξη, υιοθετήσαμε τρεις (3) βασικούς στόχους και αρχές με τίτλο: ‘Η Μαύρη Θάλασσα γίνεται Πράσινη’:
1. Η Ενεργειακή πρόκληση στις περιβαλλοντικές, αναπτυξιακές και γεωπολιτικές της διαστάσεις, δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί από μεμονωμένα κράτη, αλλά απαιτεί επιτακτικά την ύπαρξη διεθνών συνεργασιών.
2. Υπάρχει ανάγκη μετάβασης της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας σε μια χαμηλής έντασης άνθρακα ενεργειακή οικονομία.
3. Απαιτείται η ενίσχυση της χρήσης φυσικού αερίου και η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Φίλες και φίλοι
Tα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν θα αργήσουν να επεκταθούν και πέρα από τη λεκάνη της Μεσογείου. Και τότε, όλες οι μεγάλες, βαρύγδουπες συζητήσεις περί οικονομικών μοντέλων και ανάπτυξης, δεν θα συνιστούν παρά μια μεγάλη, πικρή, τραγική, παγκόσμια ειρωνεία.
Το ανθρώπινο μέλλον, ή θα είναι πράσινο ή δεν θα προλάβει να υπάρξει!
Ευχαριστώ θερμά για την προσοχή σας.