Ομιλία μου στο αναπτυξιακό συνέδριο του Δικτύου των 55 Πόλεων με Λίμνες, στο ακριτικό Δελβινάκι Ιωαννίνων (03.10.2026)

Στο αναπτυξιακό συνέδριο του Δικτύου των 55 Πόλεων με Λίμνες, στο ακριτικό Δελβινάκι Ιωαννίνων, όπου συμμετείχα ως κεντρικός ομιλητής, τοποθετήθηκα για την ανάγκη ενιαίου σχεδιασμού νερού και ενέργειας και δεσμεύτηκα να ζητήσω από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια Πανευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τις Λίμνες, με στοχευμένη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ομιλίας:

«Η ευρωπαϊκή πολιτική για το νερό και την ενέργεια στη νέα εποχή της κλιματικής μετάβασης»

«Αγαπητέ Δήμαρχε Πωγωνίου,

Πρόεδρε του Δικτύου Πόλεων με Λίμνες,

αγαπητοί δήμαρχοι,

φίλες και φίλοι,

Θα ήθελα να ξεκινήσω ευχαριστώντας το Δίκτυο Πόλεων με Λίμνες και τον Δήμο Πωγωνίου για την τιμητική αυτή πρόσκληση, αλλά και να σας συγχαρώ για την επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής για το Διακρατικό Επιστημονικό Συνέδριό σας.

Για τη σημερινή μου ομιλία κράτησα μια φράση από την πρόσκλησή σας: «Ανάμεσα στη δύναμη του νερού και το βάρος των αποφάσεων».

Αυτό ακριβώς θα προσπαθήσω να περιγράψω σήμερα. Ποιες αποφάσεις παίρνει η Ευρώπη, ποιες δεν έχει πάρει ακόμη και, κυρίως, τι σημαίνουν αυτές οι αποφάσεις για έναν δήμο, ένα χωριό, ένα νοικοκυριό.

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω λοιπόν από όσα βιώσαμε το περασμένο καλοκαίρι. Ένα καλοκαίρι που μας έδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο πόσο στενά συνδεδεμένα είναι το νερό και η ενέργεια:

  • Στον Δούναβη, η στάθμη έπεσε σε ιστορικά χαμηλά.
  • Η Ρουμανία αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας μονάδες του πυρηνικού σταθμού της Τσερναβόντα λόγω έλλειψης νερού για ψύξη.
  • Στην Ουγγαρία, ο σταθμός του Paks, που καλύπτει περίπου το 40% του ηλεκτρισμού της χώρας, βρέθηκε επίσης υπό πίεση.
  • Σε Αυστρία και Ελβετία, οι εισροές στους ταμιευτήρες των υδροηλεκτρικών μειώθηκαν δραματικά.

Την ίδια στιγμή, ο καύσωνας αύξανε τη ζήτηση για ηλεκτρισμό, κλιματισμό και ψύξη. Όμως, η μειωμένη διαθεσιμότητα νερού περιόριζε την παραγωγή ενέργειας, ακριβώς τη στιγμή που οι ανάγκες αυξάνονταν. Και εδώ αναδεικνύεται μια πραγματικότητα που συχνά υποτιμούμε. Η παραγωγή ενέργειας συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους χρήστες νερού στην Ευρώπη. Όταν, λοιπόν, οι υδάτινοι πόροι περιορίζονται, περιορίζεται και η ενεργειακή παραγωγή, ενώ το κόστος αυξάνεται. Η λειψυδρία, επομένως, δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική πρόκληση. Είναι ταυτόχρονα ενεργειακό ζήτημα και παράγοντας που τροφοδοτεί την ακρίβεια.

Η συνολική εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Κάθε χρόνο, το υδατικό στρες επηρεάζει περίπου το 30% της ευρωπαϊκής επικράτειας και το 34% του πληθυσμού, με τον ευρωπαϊκό Νότο να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Και ενώ από το 2000 οι απολήψεις νερού στην ΕΕ έχουν μειωθεί σημαντικά, η έκταση που πλήττεται από λειψυδρία δεν έχει μειωθεί αντίστοιχα.

Η κλιματική κρίση, επομένως, δεν είναι πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα αλλά και ζήτημα ασφάλειας. Οι κρίσιμες υποδομές μας δεν λειτουργούν μεμονωμένα αλλά ως ένα ενιαίο, διασυνδεδεμένο σύστημα. Μια ξηρασία σε έναν ποταμό μπορεί να δημιουργήσει ενεργειακό πρόβλημα για πολλές χώρες. Μια φυσική καταστροφή σε ένα κράτος μέλος μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Γι’ αυτό χρειαζόμαστε ένα νέο υπόδειγμα δημόσιας πολιτικής. Ένα υπόδειγμα που δεν θα αντιμετωπίζει την κλιματική ανθεκτικότητα ως συμπλήρωμα της πράσινης μετάβασης, αλλά ως προϋπόθεση για την ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Αν η προηγούμενη δεκαετία ήταν η δεκαετία της πράσινης μετάβασης, η επόμενη πρέπει να είναι η δεκαετία της Κλιματικής Ανθεκτικότητας. Και πώς μπορούμε να το πετύχουμε αυτό; Με μια απλή, αλλά ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε τις πολιτικές και τις επενδύσεις μας.

Όλοι γνωρίζουμε την ευρωπαϊκή αρχή της «Μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης», το γνωστό Do No Significant Harm. Η αρχή αυτή έβαλε το περιβάλλον στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Με την ίδια λογική, πρέπει τώρα να καθιερώσουμε μια νέα αρχή, την αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού» (Resilience by Design).

Η κλιματική ανθεκτικότητα πρέπει να ενσωματώνεται από την πρώτη στιγμή σε κάθε ευρωπαϊκή πολιτική και δημόσια επένδυση και όχι να προστίθεται εκ των υστέρων, όταν η ζημιά έχει ήδη γίνει. Είναι χαρακτηριστικό ότι και η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή έχει ζητήσει την ενσωμάτωση μιας δίκαιης και ισότιμης ανθεκτικότητας εκ σχεδιασμού στις πολιτικές, τα προγράμματα και τις επενδύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη;

Ένα νέο φράγμα θα πρέπει να σχεδιάζεται με βάση τις προβλεπόμενες απορροές των επόμενων δεκαετιών και όχι τα δεδομένα του 1980. Ένα δίκτυο ύδρευσης θα πρέπει να είναι ανθεκτικό τόσο στις πλημμύρες όσο και στις παρατεταμένες ξηρασίες. Ένας σταθμός ηλεκτροπαραγωγής θα πρέπει  να διαθέτει επαρκές νερό για ψύξη ακόμη και σε συνθήκες παρατεταμένης ξηρασίας. Και ένα νέο κέντρο δεδομένων να σχεδιάζεται έτσι ώστε οι ανάγκες του σε νερό να μην ανταγωνίζονται τις ανάγκες των πολιτών.

Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ευρώπη έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα σε ότι αφορά το νερό. Τον Ιούνιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε για πρώτη φορά μια Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Υδατική Ανθεκτικότητα. Ως Σοσιαλιστές και Δημοκράτες τη στηρίξαμε από την πρώτη στιγμή.

Η Στρατηγική αυτή αναγνωρίζει ότι η αλληλεξάρτηση νερού και ενέργειας είναι κρίσιμος παράγοντας για την ασφάλεια της Ένωσης. Εισάγει την αρχή «πρώτα η αποδοτικότητα στο νερό», όπως έχουμε ήδη την αρχή «πρώτα η ενεργειακή αποδοτικότητα», και θέτει ως ευρωπαϊκό στόχο τη βελτίωση της υδατικής αποδοτικότητας κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030.

Υπάρχει όμως ένα σημαντικό κενό που πιστεύω ότι πρέπει να καλύψουμε. Η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων περιλαμβάνει περισσότερες από 50 δράσεις για την προστασία του κύκλου του νερού, τις επενδύσεις, τις υποδομές, την ψηφιοποίηση και την καινοτομία. Δεν προβλέπει, όμως, μια διακριτή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ειδικά για τις λίμνες.

Αυτό πρέπει να αλλάξει. Οι λίμνες μας δεν είναι απλώς υδάτινα οικοσυστήματα. Είναι αποθέματα γλυκού νερού που στηρίζουν τη γεωργία και τις τοπικές οικονομίες και βρίσκονται στην πρώτη γραμμή απέναντι στην ξηρασία και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Γι’ αυτό, δεσμεύομαι να ζητήσω από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει συγκεκριμένη Πανευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τις Λίμνες, στο πλαίσιο της εφαρμογής της Στρατηγικής για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων. Μια πρωτοβουλία που θα συνδέει την προστασία και αποκατάστασή τους με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενέργεια, την κλιματική προσαρμογή, την έρευνα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.

Με ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης και αποκατάστασης αλλά κυρίως, στοχευμένη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τις λίμνες και τις περιοχές που εξαρτώνται από αυτές.

Πρέπει επιτέλους οι λίμνες να αντιμετωπίζονται όχι μόνο ως περιβαλλοντικοί πόροι, αλλά και ως στρατηγικές υποδομές γλυκού νερού για την Ευρώπη. Γιατί η ενεργειακή ασφάλεια, η υδατική ασφάλεια και η κλιματική ανθεκτικότητα δεν είναι τρεις διαφορετικές πολιτικές, αλλά τρεις πλευρές της ίδιας πρόκλησης.

Στα πλαίσια της νέας αυτής Ευρωπαϊκής Στρατηγικής βέβαια δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και τις δυνατότητες που μας παρέχει η επαναχρησιμοποίηση υδάτων. Η Ευρώπη θα μπορούσε να επαναχρησιμοποιεί πολλαπλάσιες ποσότητες επεξεργασμένων αστικών λυμάτων από όσες επαναχρησιμοποιεί σήμερα.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου πολλά νησιά αντιμετωπίζουν κάθε καλοκαίρι προβλήματα επάρκειας, αυτό δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια αλλά στρατηγική επιλογή. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα αστικά λύματα και το πόσιμο νερό προωθεί την ενεργειακή αποδοτικότητα, την ψηφιοποίηση και την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».

Όλα αυτά είναι θετικά.

Όμως, ως κάποιος που έχει υπηρετήσει και ως Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θα μου επιτρέψετε να πω κάτι πολύ καθαρά: μια στρατηγική δεν είναι ακόμη πολιτική. Γίνεται πολιτική όταν αποκτά χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα, συγκεκριμένους στόχους και μηχανισμούς εφαρμογής.

Αυτό με φέρνει στο δεύτερο βασικό μήνυμα της σημερινής μου παρέμβασης. Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε την ενεργειακή μας πολιτική αποκομμένη από την πολιτική μας για το νερό. Νερό και Ενέργεια είναι ένα ενιαίο σύστημα.

Θα σταθώ σε τρία παραδείγματα.

Πρώτον, η υδροηλεκτρική ενέργεια, η οποία είναι μία από τις σημαντικότερες ανανεώσιμες πηγές ηλεκτρισμού στην Ευρώπη. Οι ταμιευτήρες εξυπηρετούν την άρδευση, την πυρόσβεση, την αντιπλημμυρική προστασία και την παροχή νερού σε περιόδους ξηρασίας. Είναι δηλαδή υποδομές ανθεκτικότητας.

Χρειάζεται όμως ισορροπία. Τα φράγματα έχουν περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενώ ταυτόχρονα η Ευρώπη έχει δεσμευθεί για την αποκατάσταση ποταμών ελεύθερης ροής. Σε κάθε περίπτωση, η καθαρή ενέργεια και η προστασία των ποταμών δεν πρέπει να είναι αντικρουόμενοι στόχοι. Μπορούμε λοιπόν να εκσυγχρονίσουμε τις υφιστάμενες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις και να εξετάσουμε εναλλακτικές λύσεις στους ταμιευτήρες. Ακόμα, να δημιουργήσουμε ένα αποκεντρωμένο δίκτυο πολλών μικρών φραγμάτων και αρδευτικών έργων, που θα μπορούν να ενισχύσουν την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα στη λειψυδρία.

Δεύτερον, η αποθήκευση ενέργειας.

Στην Ελλάδα αναγκαζόμαστε ήδη να περικόπτουμε σημαντικές ποσότητες καθαρής ηλεκτροπαραγωγής, επειδή δεν έχουμε αρκετή αποθήκευση και επαρκή δίκτυα. Πετάμε δηλαδή καθαρή ενέργεια την ώρα που άλλες περιοχές τη χρειάζονται για να αντλήσουν, να μεταφέρουν ή να αφαλατώσουν νερό. Αυτό είναι το ακριβώς αντίθετο της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού».

Εάν συνδέσουμε τα δύο αυτά συστήματα, η σπατάλη μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία. Η φθηνή ηλιακή ενέργεια τις ώρες μεγάλης παραγωγής μπορεί να χρησιμοποιείται για άντληση, αφαλάτωση και επαναχρησιμοποίηση νερού. Και ειδικά για την αφαλάτωση, που θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για πολλά ελληνικά νησιά, η σύνδεσή της με τις ανανεώσιμες πηγές είναι εξαιρετικής σημασίας.

Τρίτον, τα κέντρα δεδομένων.

Η ψηφιακή οικονομία και η τεχνητή νοημοσύνη έχουν ένα φυσικό αποτύπωμα που συχνά ξεχνάμε. Τα κέντρα δεδομένων καταναλώνουν ήδη τεράστιες ποσότητες ηλεκτρισμού και η κατανάλωση αυτή αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2030. Καταναλώνουν όμως και νερό.

Η Ελλάδα προσελκύει τέτοιες επενδύσει. Δεν είμαι όμως καθόλου σίγουρος ότι αυτό γίνεται με την αναγκαία ισορροπία. Πρέπει να απαντήσουμε από τώρα σε ένα βασικό ερώτημα: με ποιο νερό θα ψύχονται αυτές οι εγκαταστάσεις σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν λειψυδρία;

Οι επιλογές εδώ είναι συγκεκριμένες και πρέπει να πρωτεραιοποιούν την ανακύκλωση νερού, τα κλειστά κυκλώματα ψύξης, την ανάκτηση θερμότητας και τη χωροθέτηση που λαμβάνει υπόψη τη διαθεσιμότητα υδατικών πόρων. Δεν μπορούμε να θυσιάζουμε τις ανάγκες των πολιτών και την ευημερία του πλανήτη στο βωμό της ψηφιακής ανάπτυξης. Γι’ αυτό ζητάμε η σύνδεση νερού και ενέργειας να ενσωματωθεί ρητά στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση κινδύνων, αλλά και στα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα.

Υπάρχει όμως και μια διάσταση που για εμάς, τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, είναι αδιαπραγμάτευτη. Το νερό δεν είναι εμπόρευμα αλλά δημόσιο αγαθό και ανθρώπινο δικαίωμα.

Η προσαρμογή στην κλιματική κρίση έχει κόστος και απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση, ταμιευτήρες, αφαλάτωση, επαναχρησιμοποίηση αλλά και ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης. Το κόστος αυτό, όμως, δεν μπορεί να μετακυλίεται μόνο στους πολίτες. Γι’ αυτό μιλάμε για μια δίκαιη μετάβαση και ανθεκτικότητα που θα προστατεύει τους πιο ευάλωτους και θα διασφαλίζει ότι η προσαρμογή στην κλιματική κρίση δεν δημιουργεί νέες κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες.

Από αυτή την εξίσωση θα ήταν αδιανόητο να λείπει ο εξαιρετικά σημαντικός ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής προσαρμογής. Οι δήμοι είναι αυτοί που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα καθημερινά προβλήματα της κλιματικής κρίσης, με συνεχώς λιγότερες δυνατότητες και δυσκολότερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά εργαλεία.

Και εδώ γνωρίζετε καλά ότι η Πολιτική Συνοχής κατευθύνει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε έργα υδατικής ανθεκτικότητας, ενώ σημαντικοί πόροι έχουν προβλεφθεί και στα εθνικά Σχέδια Ανάκαμψης.

Για την Ελλάδα ειδικά, όπως απάντησε πρόσφατα ο Επίτροπος Χούκστρα σε ερώτησή μου, έχουν διατεθεί περίπου 2,1 δισεκατομμύρια ευρώ από την Πολιτική Συνοχής για πόσιμο νερό, βιώσιμη διαχείριση υδάτων και υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης. Αυτό όμως δεν αναιρεί τη ζοφερή πραγματικότητα που εξακολουθούμε να βιώνουμε με έργα ζωτικής σημασίας να παραμένουν ημιτελή για δεκαετίες. Άρα, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η χρηματοδότηση, αλλά κυρίως η ωριμότητα των έργων, η τεχνική επάρκεια και η ταχύτητα υλοποίησής τους. Οι δήμοι, χωρίς την απαραίτητη τεχνική και διοικητική υποστήριξη από το κεντρικό κράτος, έχουν ουσιαστικά αφεθεί αβοήθητοι.

Γι’ αυτό στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο χρειαζόμαστε ισχυρή πολιτική συνοχής, μόνιμο ειδικό στόχο για το νερό και ουσιαστική τεχνική βοήθεια, ιδιαίτερα για τους μικρούς και ορεινούς δήμους. Χρειαζόμαστε επίσης Ενεργειακές Κοινότητες που θα μπορούν να τροφοδοτούν με καθαρή ενέργεια αντλιοστάσια και βιολογικούς καθαρισμούς, μειώνοντας το κόστος για τον δημότη. Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε ευρωπαϊκά εργαλεία όπως «η Αποστολή της ΕΕ για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή», το LIFE, το Horizon Europe αλλά και το Interreg, τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν στο μέγιστο βαθμό.

Η «Ανθεκτικότητα εκ Σχεδιασμού» στην οποία έκανα ειδική αναφορά νωρίτερα, δεν απαιτεί μόνο έργα και χρηματοδότηση αλλά κυρίως γνώση. Να μπορούμε να προβλέπουμε πού θα υπάρχει μεγαλύτερη πίεση στους υδάτινους πόρους, πού θα εντείνεται ο κίνδυνος ξηρασίας ή πλημμύρας και ποιες υποδομές θα είναι περισσότερο εκτεθειμένες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει αυτή τη στιγμή μια νέα «Στρατηγική Έρευνας και Καινοτομίας για τους Ωκεανούς και τα Ύδατα», η οποία θα επηρεάσει και την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών ερευνητικών πόρων της επόμενης περιόδου.

Θέλουμε λοιπόν αυτή η στρατηγική να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των περιοχών που βρίσκονται ήδη στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης. Θέλουμε να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη Μεσόγειο και γενικότερα τον ευρωπαϊκό Νότο ώστε να στηριχθεί η έρευνα εκεί όπου το νερό συναντά την ενέργεια, όπως στην αφαλάτωση με ανανεώσιμες πηγές, στην αντλησιοταμίευση, σε τεχνολογίες ψύξης που δεν καταναλώνουν πολύτιμο πόσιμο νερό αλλά και στην ψηφιακή παρακολούθηση των δικτύων.

Κυρίως, όμως, πρέπει να φέρουμε την έρευνα πιο κοντά στην αυτοδιοίκηση και στις τοπικές κοινωνίες. Γιατί μια καινοτόμα λύση που μένει στο εργαστήριο, δεν συμβάλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Αντίθετα, μια λύση που δοκιμάζεται πιλοτικά σε πραγματικές συνθήκες μπορεί να αποδείξει στην πράξη την αποτελεσματικότητά της, να προσαρμοστεί στις ανάγκες κάθε περιοχής και να εφαρμοστεί μελλοντικά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Και σε αυτή τη κατεύθυνση, τα πανεπιστήμιά μας και στις δύο πλευρές των συνόρων, μπορούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Φίλες και φίλοι,

Επιτρέψτε μου να ανακεφαλαιώσω καταθέτοντας έξι (6) συγκεκριμένες προτάσεις:

  1. Η «Ανθεκτικότητα εκ Σχεδιασμού» πρέπει να αποτελέσει οριζόντια αρχή του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Κάθε ευρωπαϊκό ευρώ θα πρέπει να επενδύεται σε υποδομές πράσινες, ασφαλείς, λειτουργικές και ανθεκτικές.
  1. Ενιαίος σχεδιασμός νερού και ενέργειας σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Κάθε ενεργειακό σχέδιο θα πρέπει να αξιολογεί το αποτύπωμά του στο νερό και αντίστροφα. Οι λίμνες στο επίκεντρο αυτού του σχεδιασμού.
  1. Αποθήκευση τώρα! Κάθε είδους μπαταρίες, ώστε να σταματήσουμε να πετάμε καθαρή ενέργεια και να μπορούμε να την αξιοποιούμε και στη διαχείριση του νερού.
  1. Δημιουργία ενός αποκεντρωμένου δικτύου πολλών μικρών φραγμάτων και αρδευτικών έργων και αναβάθμιση των υφιστάμενων υδροηλεκτρικών έργων για περαιτέρω αξιοποίηση της «κρυμμένης» υδροηλεκτρικής ενέργειας, με απόλυτο σεβασμό στα ποτάμια οικοσυστήματα.
  1. Σαφείς κανόνες για τα κέντρα δεδομένων. Χωροθέτησή τους με βάση τη διαθεσιμότητα νερού, και καμία ανταγωνιστική χρήση του πόσιμου νερού σε περιοχές με λειψυδρία.
  1. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στο τραπέζι των αποφάσεων, με ουσιαστική πρόσβαση στους ευρωπαϊκούς πόρους και τεχνική υποστήριξη, ιδιαίτερα για τους μικρούς και ορεινούς δήμους.

Η δύναμη του νερού είναι δεδομένη. Το βάρος των αποφάσεων είναι δικό μας. Και η επιλογή που έχουμε μπροστά μας είναι σαφής. Είτε θα συνεχίσουμε να αντιδρούμε εκ των υστέρων στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, είτε θα σχεδιάσουμε από σήμερα μια Ευρώπη που μπορεί να τις αντέξει. Μια Ευρώπη που δεν θα περιμένει την επόμενη καταστροφή για να αντιδράσει αλλά που θα θωρακίζει σήμερα όσα θέλει να παραδώσει στις επόμενες γενιές.

Αυτή είναι η επιλογή μας για το μέλλον.

Σας ευχαριστώ.»