Αγαπητοί φίλοι,
Λυπάμαι που δεν μπορώ να είμαι μαζί σας σήμερα, όμως έτσι κι αλλιώς, ως γιος σιδηρουργού, είμαι και πάντα θα είμαι, μέλος της οικογένειάς σας.
Η πράσινη μετάβαση και ειδικότερα στην Ευρώπη η «Πράσινη Συμφωνία», είναι μια συνεκτική αναπτυξιακή πολιτική που στοχεύει στην επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Σήμερα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες προηγούμενων πολιτικών επιλογών της, που οδήγησαν σε σημαντική εξάρτηση από ξένους προμηθευτές για ενέργεια, τελικά προϊόντα, πράσινες τεχνολογίες, πρώτες ύλες και επεξεργασμένα υλικά. Πολλοί από εμάς προσπαθούμε στα Ευρωπαϊκά Όργανα, χωρίς να αλλάξουμε τον τελικό στόχο της κλιματικής ουδετερότητας, να εξασφαλίσουμε ότι οι τοπικές και εθνικές ευρωπαϊκές κοινωνίες και οι παραγωγικοί κλάδοι, θα καταφέρουν να δουν άμεσα πραγματικό όφελος από αυτήν.
Σε αυτή την προσπάθειά μας, η ανακαίνιση των κτιρίων κατέχει κεντρική θέση.
Σήμερα στην ΕΕ τα κτίρια ευθύνονται για το 42% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας.
Κυριότερη αιτία για αυτό αποτελεί η εξάρτησή τους από ορυκτά καύσιμα για θέρμανση και ψύξη, και η χρήση παλιών τεχνολογιών και ενεργειακά σπάταλων συσκευών.
Επιπρόσθετα, το 85 % του κτιριακού αποθέματος της ΕΕ, έχει κατασκευαστεί πριν από το 2001 παρουσιάζοντας σημαντικές θερμικές απώλειες λόγω κακής μόνωσης και παλαιότητας κουφωμάτων.
Ως το 2020, το ετήσιο ποσοστό ενεργειακής ανακαίνισης κτιρίων ανερχόταν περίπου στο 1 %, ενώ μόνο στο 0,2% του κτιριακού αποθέματος ετησίως πραγματοποιούνταν ριζικές ανακαινίσεις.
Μετά το 2020 και τη σταδιακή υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU, η ΕΕ έχει ενισχύσει το πλέγμα πολιτικών που σχετίζονται με την κατανάλωση ενέργειας στα κτίρια επιδιώκοντας πιο προσιτούς λογαριασμούς ενέργειας, αυξημένη ανθεκτικότητα έναντι των αυξομειώσεων των τιμών και ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας του κατασκευαστικού κλάδου της ΕΕ.
Η Οδηγία 2024/1275 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων αποτελεί τον κύριο βραχίονα της ευρωπαϊκής πολιτικής για την απανθρακοποίηση των κτιρίων. Βάσει αυτής, όλα τα νέα κτίρια θα πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών έως το 2030. Ταυτόχρονα, τα υφιστάμενα κτίρια θα πρέπει να μετατραπούν σε κτίρια μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
Η Οδηγία Ενεργειακής Απόδοσης, αν και δεν αφορά αποκλειστικά τα κτίρια, περιλαμβάνει σημαντικές δεσμεύσεις που επηρεάζουν άμεσα τον κτιριακό τομέα. Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τουλάχιστον το 3% της συνολικής επιφάνειας των κτιρίων του δημόσιου τομέα ανακαινίζεται κάθε χρόνο, ενώ επιβάλλεται στόχος ετήσιας μείωσης της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης κατά 1,9% στον δημόσιο τομέα.
Η πρόσφατη δέσμη ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες, η Ανακοίνωση Accelerate EU για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η αναμενόμενη υποβολή Στρατηγικής για την Ψύξη και τη Θέρμανση, είναι βέβαιο ότι θα ενισχύσουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο και θα επιταχύνουν τις ανακαινίσεις.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα από το 2026 έως το 2032 θα διαθέσει 86,7 δισ. ευρώ, υποστηρίζοντας τα ευάλωτα άτομα και στις μικρές επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την αύξηση του κόστους στις ενέργειας και των μεταφορών.
Το πλαίσιο που στις περιέγραψα έως τώρα, οδηγεί στις «μηδενικές εκπομπές» ως νέο πρότυπο για όλα τα νέα κτίρια, αλλά και για την ανακαίνιση των παλαιότερων.
Κατά συνέπεια, τα κτίρια μηδενικών εκπομπών:
- Θα έχουν μηδενικές εκπομπές από ορυκτά καύσιμα, από λέβητες ή μπόιλερ,
- Θα χρειάζονται πολύ λίγη ενέργεια, χάρη στην καλή μόνωση και τα αποδοτικά συστήματα και
- Θα προμηθεύονται κοντινά παραγόμενες καθαρές πηγές ενέργειας, όπως φωτοβολταϊκά και ηλιακά θερμικά πάνελ στην οροφή, και θερμότητα περιβάλλοντος για αντλίες θερμότητας.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα κτίρια μηδενικών εκπομπών δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για αυξημένο κύκλο εργασιών των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων όπως οι δικές σας.
Σύμφωνα με σχετική Μελέτη του ΙΟΒΕ τον Σεπτέμβριο 2025, από την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων έως το 2030, υπολογίζονται στην Ελλάδα κάθε χρόνο επενδύσεις άνω του 1 δις ευρώ και δημιουργία άνω των 30.000 θέσεων εργασίας.
Έχει υπολογιστεί ότι πάνω από 80% των υλικών υλοποίησης του προγράμματος εξοικονόμησης στα κτίρια της περιόδου 2010-2014, το γνωστό «Εξοικονομώ κατ’ Οίκον» προερχόταν από ελληνικές επιχειρήσεις και παραγόταν από Έλληνες εργαζόμενους. Μάλιστα, το «Εξοικονομώ κατ’ Οίκον» αξιολογήθηκε το 2015-2016 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως το δεύτερο καλύτερο της Ευρώπης, αμέσως μετά το αντίστοιχο ισπανικό πρόγραμμα. Δυστυχώς, ενώ η Ισπανία διατήρησε αυτή τη δυναμική, η χώρα μας έχασε σημαντικό έδαφος, αφού όταν η Επιτροπή επαναξιολόγησε το 2022, η Ισπανία διατήρησε την πρώτη θέση, ενώ η χώρα μας καταβαραθρώθηκε στην τρίτη από το τέλος θέση.
Μια φιλόδοξη, λοιπόν, εθνική στρατηγική ανακαίνισης των κτιρίων θα δημιουργούσε μια πραγματική εθνική αναπτυξιακή και παραγωγική έκρηξη σε αυτό τον τομέα.
Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, που ενέκρινε η Κυβέρνηση τον Δεκέμβριο του 2024, περιλαμβάνει μια ιδιαίτερα υψηλή εκτίμηση για τον αριθμό ανακαίνισης κτιρίων την περίοδο 2025-2030 που φτάνει τις 68.000 ανακαινίσεις κάθε έτος. Δυστυχώς, όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαντώντας σε σχετική ερώτησή μου, εκτίμησε τον ρυθμό ανακαίνισης την επταετία 2021-2027 σε μόλις 12.270 κτίρια κάθε χρόνο.
Τέλος, επιτρέψτε μου να καταθέσω την πλήρη αντίθεσή μου στην πρόθεση της Κυβέρνησης να αναθέσει τα προγράμματα Εξοικονόμησης, σε εταιρίες ESCO, που ανήκουν σε μεγάλους προμηθευτές ενέργειας, στόχος των οποίων δεν είναι βεβαίως η εξοικονόμηση ενέργειας, αλλά αντίθετα, η αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας. Άλλωστε, αν υλοποιηθεί η πρόθεση αυτή, με την οποία διαφωνεί και το Τεχνικό Επιμελητήριο, αλλά και όλοι οι κλάδοι που ασχολούνται με την οικοδομή, θα μετατρέψει σε υπεργολάβους ολόκληρους κλάδους επαγγελματιών, που σήμερα στηρίζουν την αγορά, όπως ο δικός σας.
Με αυτές τις σκέψεις, εύχομαι δημιουργική δουλειά και καλή επιτυχία στο Συνέδριο.
Σας ευχαριστώ.